DR Congo: Đám đông đốt lều Ebola, bạo loạn vì nghi ngờ dịch bệnh

Tại bệnh viện đa khoa Rwampara, Bunia, Cộng hòa Dân chủ Congo, một đám đông giận dữ đã phóng hỏa đốt cháy các lều điều trị Ebola vào gần đây, do bức xúc vì không được phép đưa thi thể một nạn nhân Ebola về mai táng theo phong tục.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh và nguyên nhân bùng phát bạo lực tại bệnh viện Ebola ở DR Congo

Vụ việc xảy ra tại Bệnh viện đa khoa Rwampara, gần thành phố Bunia, thuộc tỉnh Ituri, miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Một đám đông lớn, bao gồm gia đình và bạn bè của một thanh niên được cho là đã tử vong vì virus Ebola, đã nổi loạn sau khi bị ngăn cản đưa thi thể nạn nhân về chôn cất theo phong tục. Các nhân chứng cho Reuters biết người đã khuất là một cầu thủ bóng đá được nhiều người biết đến trong cộng đồng.

Theo lời kể của mẹ nạn nhân, bà tin rằng con trai mình chết vì sốt thương hàn chứ không phải Ebola. Chính trị gia địa phương Luc Malembe Malembe cho BBC biết, đám đông không tin virus Ebola là có thật. Ông nhấn mạnh rằng nhiều người dân, đặc biệt ở các vùng xa xôi, tin rằng Ebola là một "sản phẩm hư cấu của người ngoài", do các tổ chức phi chính phủ và bệnh viện tạo ra để kiếm tiền. Sự thiếu thông tin và lòng tin này là nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng phát bạo lực.

Thi thể của người bệnh Ebola có khả năng lây nhiễm rất cao, và các nhà chức trách cần đảm bảo quy trình chôn cất an toàn để ngăn chặn sự lây lan của virus. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị thực hiện "chôn cất an toàn và có phẩm giá" cho các nạn nhân Ebola, với đội ngũ được huấn luyện và trang bị bảo hộ đầy đủ khi xử lý thi thể.

Diễn biến chính của vụ bạo loạn và cập nhật tình hình dịch Ebola

Trong vụ bạo loạn, đám đông đã ném vật thể vào bệnh viện và đốt cháy hai lều đang được sử dụng làm khu cách ly. Một thi thể đang chờ chôn cất cũng bị đốt. Cảnh sát đã phải nổ súng cảnh cáo để giải tán đám đông. Một nhân viên y tế đã bị thương do những người biểu tình ném đá trước khi lực lượng an ninh can thiệp và khôi phục trật tự. Các nhân viên y tế tại bệnh viện Rwampara sau đó đã được đặt dưới sự bảo vệ của quân đội.

Ban đầu, có thông tin rằng sáu bệnh nhân đang được điều trị trong các lều đã bỏ trốn trong hỗn loạn. Tuy nhiên, theo tổ chức từ thiện y tế Alima, đơn vị quản lý các lều này, tất cả bệnh nhân đã được tìm thấy và "hiện đang được chăm sóc tại bệnh viện".

Tình hình dịch bệnh tại DR Congo vẫn diễn biến phức tạp. Theo cập nhật mới nhất từ WHO, đã có 177 người tử vong vì Ebola trong tổng số 750 trường hợp nghi nhiễm. Dịch bệnh lần này do một chủng Ebola hiếm gặp là Bundibugyo gây ra, và hiện chưa có vắc-xin. WHO ước tính có thể mất tới chín tháng để vắc-xin được phát triển.

Ngoài ra, đội tuyển bóng đá quốc gia DR Congo đã hủy trại huấn luyện tiền World Cup tại thủ đô Kinshasa vì lo ngại dịch bệnh. Các ca nhiễm cũng đã lan sang nước láng giềng Uganda, với hai trường hợp được xác nhận và một trường hợp nghi ngờ tử vong. Uganda đã tạm thời đình chỉ các chuyến bay, xe buýt và mọi phương tiện giao thông công cộng qua biên giới, cũng như cấm phà trên sông Semliki.

Mới đây, nhóm phiến quân M23, đang kiểm soát một phần miền đông DR Congo, đã xác nhận trường hợp Ebola đầu tiên tại tỉnh Nam Kivu, cách tâm dịch ở Ituri hàng trăm km. Nạn nhân 28 tuổi, di chuyển từ Kisangani, đã tử vong trước khi chẩn đoán được xác nhận. Điều này làm gia tăng lo ngại về khả năng tiếp cận các khu vực do M23 kiểm soát để phòng chống dịch.

Phản ứng của chính quyền Congo và quan ngại quốc tế về dịch bệnh

Bộ trưởng Ngoại giao Congo, Thérèse Kayikwamba Wagner, đã gọi đây là một "tình huống rất đáng sợ" đối với các cộng đồng. Bà cho rằng việc cộng đồng đưa ra những câu hỏi hoặc thách thức đối với các thông tin mà họ không cảm thấy thoải mái là điều "bình thường". Bà cũng cho biết chính quyền đang "đẩy mạnh" các hoạt động ở những khu vực bị ảnh hưởng để đảm bảo người dân cảm thấy an toàn, được lắng nghe và thấu hiểu.

Jean Claude Mukendi, điều phối viên phản ứng an ninh với Ebola ở Ituri, nhận định rằng những người phản đối cái chết của nạn nhân đã không "nắm bắt được thực tế của căn bệnh". WHO đã tuyên bố dịch Ebola ở DR Congo là "tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng gây quan ngại quốc tế" nhưng chưa đạt mức độ đại dịch toàn cầu.

Thách thức trong công tác phòng chống và triển vọng ứng phó với Ebola tại DR Congo

Vụ bạo loạn tại bệnh viện một lần nữa cho thấy những thách thức to lớn trong công tác phòng chống dịch Ebola ở DR Congo. Tình trạng thiếu lòng tin, thông tin sai lệch và sự chống đối từ cộng đồng, cùng với tình hình an ninh bất ổn ở các khu vực do phiến quân kiểm soát, đang cản trở nghiêm trọng các nỗ lực kiểm soát virus. Việc chưa có vắc-xin cho chủng Bundibugyo càng làm phức tạp thêm tình hình.

Để kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các tổ chức y tế quốc tế và cộng đồng địa phương. Việc tăng cường giáo dục, truyền thông đúng đắn để xây dựng lòng tin, đồng thời đảm bảo an ninh cho nhân viên y tế là những yếu tố then chốt. Cộng đồng quốc tế đang tiếp tục theo dõi sát sao tình hình và hỗ trợ DR Congo trong cuộc chiến chống lại dịch Ebola.