Israel cấm hàng chục tổ chức viện trợ nhân đạo hoạt động tại Gaza

Israel đã công bố quyết định đình chỉ hoạt động của hơn hai chục tổ chức nhân đạo quốc tế, bao gồm các tên tuổi lớn như Bác sĩ Không Biên giới (MSF) và Oxfam, tại Dải Gaza kể từ thứ Năm tới. Động thái này, được Israel lý giải là do các tổ chức không tuân thủ các quy tắc chia sẻ thông tin mới, đã vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ từ các tổ chức cứu trợ và 10 quốc gia, gây thêm áp lực lên tình hình nhân đạo vốn đã "thảm khốc" ở Gaza.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera

Bối cảnh và nguyên nhân của việc Israel đình chỉ hoạt động cứu trợ tại Gaza

Vào ngày 30 tháng 12 năm 2025, chính quyền Israel tuyên bố sẽ đình chỉ hoạt động của hơn hai chục tổ chức nhân đạo quốc tế tại Dải Gaza. Lý do được đưa ra là các tổ chức này đã không đáp ứng được các quy định mới của Israel về việc chia sẻ thông tin chi tiết về nhân sự, nguồn tài trợ và hoạt động. Bộ trưởng Bộ Các vấn đề Kiều dân Amichai Chikli cho biết: "Thông điệp rất rõ ràng: Hỗ trợ nhân đạo được chào đón. Việc lợi dụng khung khổ nhân đạo cho khủng bố thì không."

Israel cáo buộc Bác sĩ Không Biên giới (MSF) đã không làm rõ vai trò của một số nhân viên, cho rằng họ hợp tác với Hamas. Tuy nhiên, MSF đã bác bỏ cáo buộc này, khẳng định tổ chức này "sẽ không bao giờ cố ý sử dụng những người tham gia hoạt động quân sự".

Quy trình đăng ký mới cho các nhóm viện trợ được Israel thay đổi vào tháng 3, bao gồm yêu cầu nộp danh sách nhân viên, kể cả người Palestine ở Gaza. Một số nhóm viện trợ đã từ chối nộp danh sách nhân viên Palestine vì lo ngại rằng những người này có thể bị Israel nhắm mục tiêu. Shaina Low, cố vấn truyền thông của Hội đồng Người tị nạn Na Uy, giải thích: "Điều này đến từ góc độ pháp lý và an toàn. Ở Gaza, chúng tôi đã chứng kiến hàng trăm nhân viên viện trợ bị thiệt mạng."

Động thái này diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến tại Gaza đã kéo dài từ tháng 10 năm 2023, khiến hơn 71.000 người Palestine thiệt mạng. Trước đó, Israel cũng từng cáo buộc cơ quan Liên Hợp Quốc về người tị nạn Palestine (UNRWA) bị Hamas xâm nhập và lợi dụng cơ sở vật chất, viện trợ của họ, một cáo buộc mà Liên Hợp Quốc đã phủ nhận.

Các chi tiết và diễn biến mới nhất về lệnh cấm và tình hình nhân đạo

Hàng chục tổ chức lớn bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm bao gồm Hội đồng Người tị nạn Na Uy, CARE International, Ủy ban Cứu hộ Quốc tế và các bộ phận của các tổ chức từ thiện lớn như Oxfam và Caritas. Israel cho biết 37 nhóm hoạt động tại Gaza không được gia hạn giấy phép. Quyết định không gia hạn giấy phép đồng nghĩa với việc các văn phòng của họ ở Israel và Đông Jerusalem bị chiếm đóng sẽ đóng cửa, và các tổ chức sẽ không thể cử nhân viên quốc tế hoặc viện trợ vào Gaza.

Quyết định này của Israel càng làm trầm trọng thêm tình hình nhân đạo vốn đã "thảm khốc" ở Gaza. Mười quốc gia, bao gồm Anh, Canada, Đan Mạch, Pháp, Nhật Bản, Na Uy và Thụy Sĩ, đã bày tỏ "mối lo ngại nghiêm trọng" về "sự suy thoái mới của tình hình nhân đạo". Họ nhấn mạnh rằng khi mùa đông đến, dân thường ở Gaza đang phải đối mặt với "những điều kiện tồi tệ" với mưa lớn và nhiệt độ giảm. Hiện có 1,3 triệu người cần hỗ trợ khẩn cấp về chỗ ở, hơn một nửa số cơ sở y tế chỉ hoạt động một phần và đối mặt với tình trạng thiếu hụt thiết bị y tế và vật tư thiết yếu. Sự sụp đổ hoàn toàn của cơ sở hạ tầng vệ sinh đã khiến 740.000 người dễ bị tổn thương bởi lũ lụt độc hại.

Kể từ tháng 10 năm 2023, hàng trăm người đã chết vì suy dinh dưỡng nghiêm trọng và hàng nghìn người khác tử vong vì các bệnh có thể phòng ngừa được do thiếu vật tư y tế. Israel tuyên bố tuân thủ các cam kết viện trợ trong lệnh ngừng bắn gần đây nhất, có hiệu lực từ ngày 10 tháng 10, nhưng các nhóm nhân đạo bác bỏ số liệu của Israel và cho biết cần nhiều viện trợ hơn nữa cho vùng đất bị tàn phá này.

Phản ứng và bình luận từ các bên liên quan về động thái của Israel

Quyết định của Israel đã vấp phải sự lên án rộng rãi. MSF, một trong những nhóm y tế lớn nhất hoạt động ở Gaza, nơi ngành y tế bị nhắm mục tiêu và phần lớn bị phá hủy, cho biết quyết định này sẽ có tác động "thảm khốc" đến công việc của họ trong khu vực, nơi họ hỗ trợ khoảng 20% giường bệnh và một phần ba số ca sinh nở.

Amjad Shawa từ Mạng lưới NGO Palestine cho rằng quyết định này là một phần trong nỗ lực liên tục của Israel "nhằm làm sâu sắc thêm thảm họa nhân đạo" ở Gaza và "đẩy người Palestine ra ngoài, trục xuất Gaza".

Mười quốc gia đã cùng đưa ra tuyên bố kêu gọi Israel đảm bảo các tổ chức phi chính phủ quốc tế có thể hoạt động ở Gaza một cách "bền vững và có thể dự đoán được", đồng thời kêu gọi mở các cửa khẩu đường bộ để tăng cường dòng chảy viện trợ nhân đạo.

Đáp lại, Bộ Ngoại giao Israel gọi tuyên bố chung này là "sai lầm nhưng không bất ngờ" và là "một phần của một kiểu chỉ trích xa rời thực tế và các yêu cầu một chiều đối với Israel, đồng thời cố tình bỏ qua yêu cầu thiết yếu là giải giáp Hamas".

Shaina Low của Hội đồng Người tị nạn Na Uy nhấn mạnh: "Bất chấp lệnh ngừng bắn, nhu cầu ở Gaza là rất lớn, nhưng chúng tôi và hàng chục tổ chức khác vẫn và sẽ tiếp tục bị chặn không cho mang trợ giúp thiết yếu cứu sinh vào." Cô nói thêm rằng việc không thể cử nhân viên vào Gaza sẽ khiến toàn bộ khối lượng công việc dồn lên các nhân viên địa phương vốn đã kiệt sức.

Tác động và triển vọng sắp tới đối với công tác cứu trợ tại Gaza

Việc Israel đình chỉ hoạt động của hàng chục tổ chức cứu trợ sẽ có tác động nghiêm trọng và tức thì đến tình hình nhân đạo ở Dải Gaza. Nó không chỉ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng hiện có về thực phẩm, nước, y tế và nơi ở mà còn làm suy yếu năng lực của các tổ chức quốc tế trong việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu cho một dân số đang rất cần giúp đỡ.

Các tổ chức có trụ sở tại Israel sẽ cần phải rời đi trước ngày 1 tháng 3 năm 2026, gây ra một khoảng trống đáng kể trong mạng lưới hỗ trợ. Áp lực sẽ dồn lên các tổ chức còn lại và nhân viên địa phương, những người đã và đang phải đối mặt với điều kiện làm việc nguy hiểm và nguồn lực hạn chế. Cộng đồng quốc tế tiếp tục kêu gọi Israel tuân thủ luật pháp quốc tế và tạo điều kiện cho viện trợ nhân đạo, nhưng lập trường kiên quyết của Israel cho thấy một sự thay đổi trong chính sách viện trợ có thể sẽ tiếp tục gây ra những thách thức lớn trong thời gian tới.