Israel chiếm Lâu đài Beaufort, gây leo thang căng thẳng ở Lebanon

Vào cuối tuần này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố quân đội nước này đã chiếm giữ Lâu đài Beaufort, một địa điểm chiến lược quan trọng ở miền nam Lebanon. Động thái này được mô tả là một "sự thay đổi đáng kể" trong chiến dịch của Israel chống lại lực lượng Hezbollah, gây ra phản ứng dữ dội từ Lebanon và lời kêu gọi họp khẩn từ Pháp gửi lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Ảnh: Nguồn The Guardian

Bối cảnh và ý nghĩa chiến lược của việc Israel chiếm Lâu đài Beaufort

Lâu đài Beaufort, còn được gọi là Qalaat al-Shakif, là một pháo đài từ thế kỷ 12 với lịch sử giao tranh lâu đời, từng thuộc về quân Thập tự chinh và các lực lượng Hồi giáo. Đặc biệt, nó đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc xung đột trước đây giữa Israel và Lebanon. Quân đội Israel từng chiếm giữ lâu đài này vào năm 1982 và sử dụng làm căn cứ trong suốt gần hai thập kỷ chiếm đóng miền nam Lebanon, trước khi rút quân vào năm 2000. Địa điểm này mang ý nghĩa chiến lược to lớn, với tầm nhìn bao quát phần lớn miền nam Lebanon và miền bắc Israel, cung cấp lợi thế chiến thuật đáng kể để bảo vệ các khu định cư của Galilee.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố rằng việc chiếm giữ Beaufort đánh dấu một "sự thay đổi đáng kể và kịch tính" trong chính sách mà Israel đang thực hiện. Ông nhấn mạnh: "Hôm nay, chúng tôi đã trở lại Beaufort một cách khác. Chúng tôi trở lại đoàn kết, quyết tâm và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Chúng tôi đã phá vỡ rào cản sợ hãi. Chúng tôi đang chủ động, hoạt động trên tất cả các mặt trận – ở Syria, ở Gaza, ở Lebanon," theo AFP.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, cho biết quân đội sẽ ở lại Beaufort như một phần của vùng an ninh Israel ở Lebanon. Ông cũng đăng trên X (trước đây là Twitter) rằng việc mở rộng cuộc tấn công qua sông Litani và chiếm giữ Beaufort là một thông điệp rõ ràng cho kẻ thù: "Bất cứ ai đe dọa công dân Israel sẽ mất tài sản chiến lược của họ từng cái một."

Chi tiết chiến dịch và tình hình leo thang tại Lebanon

Việc chiếm Lâu đài Beaufort diễn ra sau nhiều ngày giao tranh ác liệt và các cuộc không kích vào các ngôi làng lân cận, nơi quân đội Israel đối đầu với các thành viên Hezbollah. Các hình ảnh và video do quân đội Israel công bố cho thấy cờ Israel đã được treo trên đỉnh lâu đài và khói bốc lên từ khu vực xung quanh.

Sau khi chiếm Beaufort, quân đội Israel đã ban hành lệnh sơ tán rộng rãi cho các khu vực phía nam sông Zahrani, phía bắc sông Litani và cách biên giới khoảng 40 km (25 dặm). Người phát ngôn quân đội Israel Avichay Adraee cảnh báo trên X rằng bất kỳ tòa nhà nào được Hezbollah sử dụng cho mục đích quân sự đều có thể trở thành mục tiêu.

Bộ Y tế Lebanon báo cáo một cuộc không kích của Israel gần Bệnh viện Hiram ở Tyre, miền nam Lebanon, đã làm 13 nhân viên bệnh viện bị thương và gây thiệt hại đáng kể. Bộ này kêu gọi cộng đồng quốc tế chấm dứt các cuộc tấn công leo thang của Israel. Trong khi đó, Hezbollah tuyên bố đã chống trả các lực lượng Israel xung quanh các thị trấn Zawtar al-Sharqiyah, Yohmor al-Shaqif và Dibbine, đồng thời bắn hơn 25 quả đạn về phía Israel vào Thứ Bảy, kích hoạt còi báo động ở các thành phố phía bắc như Karmiel và Safed.

Kể từ đầu tháng 3, Lebanon đã ghi nhận 3.371 người chết, bao gồm dân thường và chiến binh. Quân đội Israel cũng thông báo một binh sĩ của họ đã thiệt mạng vào Thứ Bảy do một máy bay không người lái chất nổ của Hezbollah ở miền nam Lebanon, nâng tổng số binh sĩ Israel thiệt mạng lên 25 người.

Phản ứng quốc tế và cáo buộc về tội ác chiến tranh

Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam đã cáo buộc Israel thực hiện "chính sách tiêu thổ và trừng phạt tập thể" ở miền nam Lebanon, kêu gọi ngừng giao tranh và cảnh báo rằng điều này đang "phá hủy các thị trấn và làng mạc, buộc cư dân phải sống lưu vong."

Pháp đã yêu cầu một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sau khi Israel chiếm Lâu đài Beaufort. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot tuyên bố rằng mặc dù Pháp công nhận quyền tự vệ của Israel, nhưng "không gì có thể biện minh cho việc tiếp tục các hoạt động quân sự của Israel ở Lebanon và sự chiếm đóng ngày càng sâu hơn vào lãnh thổ Lebanon," theo AFP.

Mohanad Hage Ali, một thành viên cấp cao tại Trung tâm Carnegie Trung Đông, nhận định rằng Israel đang nhắm mục tiêu chiếm giữ các điểm chiến lược bằng cách kiểm soát các vị trí mà IDF từng sử dụng trước khi rút quân vào năm 2000. Ông cũng bày tỏ lo ngại về khả năng Israel sáp nhập hoặc định cư ở các khu vực đã bị phá hủy nặng nề, tương tự như Bờ Tây, cho rằng đây không còn là một thuyết âm mưu hoang đường.

Đáng chú ý, UNESCO đã đưa Lâu đài Beaufort vào danh sách 34 địa điểm văn hóa ở Lebanon được tăng cường bảo vệ sau cuộc chiến năm 2024 giữa Israel và Hezbollah. Việc này đồng nghĩa với việc các địa điểm đó "hưởng mức độ miễn trừ cao nhất khỏi các cuộc tấn công và sử dụng cho mục đích quân sự," và việc không tuân thủ sẽ cấu thành "vi phạm nghiêm trọng" Công ước Hague năm 1954.

Tác động chiến lược và triển vọng xung đột

Các nhà phân tích cho rằng việc Israel chiếm Lâu đài Beaufort và tiến sâu qua sông Litani cho thấy quân đội Israel đang chuẩn bị cho khả năng bao vây Nabatiyeh, một trung tâm kinh tế và văn hóa quan trọng ở miền nam Lebanon. Kiểm soát các ngọn đồi xung quanh sẽ mang lại tầm nhìn bao quát các khu vực rộng lớn ở miền nam Lebanon và thung lũng Bekaa phía tây, mang lại lợi thế chiến thuật đáng kể.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, các phái đoàn quân sự từ Israel và Lebanon đã tổ chức các cuộc đàm phán an ninh tại Washington vào Thứ Sáu, với các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian dự kiến vào tuần tới. Tuy nhiên, Hezbollah kiên quyết phản đối các cuộc đàm phán trực tiếp. Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam cho rằng kết quả đàm phán "không được đảm bảo" nhưng gọi đây là "con đường ít tốn kém nhất cho đất nước và người dân chúng tôi." Lệnh ngừng bắn được thiết lập vào ngày 17 tháng 4 đã không được tuân thủ, với cả hai bên hàng ngày cáo buộc nhau vi phạm và biện minh cho các cuộc tấn công của mình.