Lãnh đạo Tối cao Iran giữ lập trường cứng rắn về đàm phán hạt nhân với Mỹ

Ngày 17 tháng 2 năm 2026, Lãnh đạo Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã có bài phát biểu cứng rắn nhằm vào Mỹ, đặt ra nghi vấn về triển vọng đàm phán hạt nhân đang diễn ra tại Geneva, dù Ngoại trưởng Iran cho biết đã đạt được một số nguyên tắc cơ bản.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera/Reuters

Bối cảnh và nguyên nhân dẫn đến căng thẳng hạt nhân Iran-Mỹ

Căng thẳng giữa Iran và Mỹ xoay quanh chương trình hạt nhân của Tehran đã kéo dài nhiều năm. Năm 2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Iran. Phía Mỹ kiên quyết yêu cầu Iran ngừng làm giàu uranium, bàn giao các kho dự trữ uranium đã làm giàu và hạn chế chương trình tên lửa, cũng như chấm dứt hỗ trợ cho các nhóm vũ trang trong "trục kháng chiến" ở Lebanon, Iraq, Yemen và Palestine. Tuy nhiên, Iran đã bác bỏ tất cả các yêu cầu này, coi chúng là "lằn ranh đỏ" và làm suy yếu quyền lợi cũng như an ninh quốc gia của mình.

Diễn biến mới nhất: Đối thoại ngoại giao và lập trường cứng rắn từ Tehran

Vào ngày 17 tháng 2 năm 2026, các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Iran và Mỹ, do Oman làm trung gian, đã kết thúc tại Geneva, Thụy Sĩ. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết đã có "những cuộc thảo luận rất nghiêm túc" và một "bầu không khí mang tính xây dựng", đạt được "một số thỏa thuận và nguyên tắc hướng dẫn". Ông bày tỏ hy vọng sẽ có thể soạn thảo một văn kiện cuối cùng. Phía Mỹ cử Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Trump, Jared Kushner, làm đại diện chính.

Tuy nhiên, cùng ngày, Lãnh đạo Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã đưa ra một tuyên bố đầy chỉ trích và bi quan. Ông cáo buộc Mỹ muốn đàm phán nhưng lại yêu cầu Iran không được sở hữu năng lượng hạt nhân, và bác bỏ yêu cầu của Mỹ về việc Iran phải đưa mức làm giàu uranium về 0. Ông cũng sử dụng các biểu tượng tôn giáo để nhấn mạnh rằng người dân Iran sẽ không "cam kết trung thành với các nhà lãnh đạo tham nhũng như những người đang nắm quyền ở Mỹ hiện nay".

Về kinh tế, đồng rial của Iran đã mất giá nhẹ sau khi các cuộc đàm phán tại Geneva kết thúc, với tỷ giá khoảng 1,63 triệu rial đổi 1 USD, gần mức thấp kỷ lục của tháng trước sau các cuộc biểu tình chống chính phủ và đe dọa chiến tranh. Phó Ngoại trưởng Iran Hamid Ghanbari đã đề xuất Iran có thể bán năng lượng cho Mỹ hoặc mua máy bay, nhưng cách thức đạt được các thỏa thuận này vẫn còn bỏ ngỏ.

Phản ứng và bình luận từ các bên liên quan về triển vọng đàm phán

Ali Vaez, giám đốc Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), bày tỏ sự bi quan về các cuộc đàm phán diễn ra nhanh chóng này. Ông nhận định: "Thật khó để lạc quan về những cuộc đàm phán kết thúc quá nhanh chóng này. Đây là những chủ đề cực kỳ phức tạp. Hãy nhớ rằng phải mất hai năm rưỡi để đàm phán thỏa thuận hạt nhân năm 2015". Ông cho rằng sự nhanh chóng này có thể là dấu hiệu cho thấy các nhà đàm phán thiếu kiên nhẫn hoặc khoảng cách giữa hai bên quá lớn để có thể thu hẹp.

Truyền thông Iran cũng phản ánh sự nghi ngờ về triển vọng hòa giải. Các tờ báo lớn của Tehran như Hamshahri, Shargh, Farhikhtegan và Vatan-e Emrooz đều đưa tin về các cuộc đàm phán và diễn tập quân sự của IRGC, nhưng không ai dự đoán về một con đường đáng tin cậy dẫn đến thỏa thuận trong tương lai gần.

Tác động quân sự và triển vọng sắp tới trong khu vực

Bên cạnh các hoạt động ngoại giao, những diễn biến trên thực địa cũng cho thấy sự căng thẳng gia tăng. Mỹ đang tiếp tục tăng cường binh lính và thiết bị quân sự trong khu vực, bao gồm việc điều động tàu sân bay thứ hai và các hệ thống phòng không bổ sung. Lãnh đạo Tối cao Khamenei đã cảnh báo Iran sở hữu vũ khí có khả năng "đánh chìm" tàu sân bay và "đánh gục" quân đội lớn nhất thế giới.

Cùng ngày 17 tháng 2 năm 2026, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tổ chức các cuộc tập trận quân sự tại Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Tư lệnh Hải quân IRGC Alireza Tangsiri tuyên bố lực lượng của ông sẵn sàng đóng cửa eo biển nếu nhận lệnh. Truyền hình nhà nước Iran chiếu cảnh tên lửa được bắn từ tàu chiến và bờ biển tấn công các mục tiêu trên biển. Cuộc tập trận này diễn ra trong bối cảnh Mỹ cũng đang tập trung vào việc chặn đứng "hạm đội ma" các tàu Iran dùng để bán dầu, chủ yếu cho Trung Quốc, nhằm né tránh lệnh trừng phạt của Washington.

Trong một diễn biến khác, Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đã gặp Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergey Tsivilyov tại Tehran để thảo luận về các thỏa thuận năng lượng mới, cho thấy Iran đang tìm kiếm các đối tác khác trong bối cảnh căng thẳng với phương Tây.