Mali rung chuyển bởi loạt tấn công phối hợp từ các nhóm vũ trang

Ngày thứ Bảy vừa qua, nhiều vụ nổ và đấu súng ác liệt đã được báo cáo tại Mali khi các nhóm vũ trang ly khai và thánh chiến tiến hành các cuộc tấn công phối hợp trên khắp đất nước. Thủ đô Bamako cùng các thành phố trọng điểm khác bị ảnh hưởng, khiến cộng đồng quốc tế bày tỏ sự quan ngại sâu sắc và kêu gọi bảo vệ dân thường.

Ảnh: BBC

Bối cảnh và nguyên nhân dẫn đến tình hình bất ổn tại Mali

Mali đã phải đối mặt với tình trạng bất ổn an ninh kéo dài hàng năm do các cuộc nổi dậy của các nhóm thánh chiến liên kết với al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo (IS), cùng với phong trào ly khai ở phía bắc. Chính phủ quân sự do Tướng Assimi Goïta lãnh đạo đã nắm quyền từ cuộc đảo chính năm 2020, với cam kết khôi phục an ninh và đẩy lùi các nhóm vũ trang. Sau khi lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc và quân đội Pháp rút đi, chính quyền quân sự đã thuê lính đánh thuê Nga để hỗ trợ giải quyết tình hình. Tuy nhiên, các cuộc nổi dậy thánh chiến vẫn tiếp diễn, khiến nhiều khu vực phía bắc và phía đông đất nước vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của chính phủ.

Các chi tiết và diễn biến mới nhất của loạt tấn công

Ngày thứ Bảy vừa qua, nhiều vụ nổ và đấu súng kéo dài đã được báo cáo tại thủ đô Bamako. Các nhân chứng thông báo với Reuters về những vụ nổ và đấu súng xung quanh Kati, nơi có một căn cứ quân sự lớn bên ngoài thủ đô. Quân đội Mali đã triển khai lực lượng phong tỏa các tuyến đường trong khu vực. Cũng có báo cáo về các cuộc tấn công tại Gao và Kidal ở phía bắc, và Sevare ở miền trung Mali. Một nhà phân tích mô tả đây là cuộc tấn công thánh chiến phối hợp lớn nhất trong nhiều năm.

Quân đội Mali cho biết "giao tranh đang diễn ra" và lực lượng an ninh đang "đẩy lùi những kẻ tấn công", tuyên bố tình hình đã được kiểm soát. Tuy nhiên, các báo cáo chưa được xác nhận cho thấy giao tranh vẫn tiếp diễn. Trong khi một số cư dân cho biết đa số các khu vực ở thủ đô đã yên bình, vẫn có những báo cáo về đấu súng ở một số khu vực khác. Các chốt kiểm soát đã được thiết lập trên các tuyến đường dẫn đến sân bay và các phương tiện đang được kiểm tra. Một cư dân đang trên đường trở về Bamako từ Ethiopia cho biết, tất cả các chuyến bay vào thành phố đã bị hủy vào sáng sớm thứ Bảy và Sân bay Quốc tế Bamako đã tạm thời đóng cửa.

Mohamed Elmaouloud Ramadane, người phát ngôn của Lực lượng Giải phóng Azawad (FLA) – nhóm ly khai tìm kiếm một nhà nước Tuareg độc lập – đã viết trên mạng xã hội rằng lực lượng của họ đã kiểm soát Kidal và đang mở rộng sự hiện diện ở trung tâm Gao. Ông cũng đăng tải đoạn phim được cho là ghi lại cảnh các chiến binh chiếm một trại do quân đội Mali và lính đánh thuê Nga đóng giữ tại Kidal, cũng như một máy bay trực thăng quân sự bị bắn hạ gần Gao. BBC cho biết chưa thể xác minh những tuyên bố này.

Phản ứng và bình luận từ các bên liên quan

Ulf Laessing, người đứng đầu chương trình Sahel của Quỹ Konrad Adenauer tại Mali, nói với BBC rằng sự việc này dường như là "cuộc tấn công thánh chiến phối hợp lớn nhất vào Mali trong nhiều năm". Mahmoud Ali Youssouf, Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi, bày tỏ "quan ngại sâu sắc" và "lên án mạnh mẽ những hành động này, vốn có nguy cơ gây hại đáng kể cho dân thường".

Bộ Ngoại giao Mỹ tại châu Phi cũng kịch liệt lên án các cuộc tấn công, gửi lời chia buồn sâu sắc tới các nạn nhân và gia đình, đồng thời khẳng định "sát cánh cùng người dân và chính phủ Mali đối mặt với bạo lực này". Đại sứ quán Mỹ tại Mali đã khuyến cáo công dân ẩn náu tại chỗ và tránh đi lại, viện dẫn các vụ nổ và đấu súng quanh sân bay và gần Kati. Văn phòng Đối ngoại Anh đã khuyến cáo công dân không nên thực hiện mọi chuyến đi đến Mali sau các cuộc tấn công.

Tác động và triển vọng an ninh của Mali trong thời gian tới

Các cuộc tấn công phối hợp này cho thấy sự gia tăng đáng kể của tình hình bất ổn tại Mali, bất chấp những nỗ lực của chính quyền quân sự và sự hỗ trợ từ lính đánh thuê Nga. Việc các nhóm vũ trang có khả năng tiến hành các cuộc tấn công đồng thời ở nhiều khu vực, bao gồm cả thủ đô và các căn cứ quân sự quan trọng, đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả của các biện pháp an ninh hiện tại. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao tình hình, lo ngại về tác động lan rộng của cuộc xung đột đối với khu vực Sahel vốn đã bất ổn.