Máy bay tiếp liệu Mỹ rơi ở Iraq, căng thẳng Trung Đông leo thang

Một máy bay tiếp liệu quân sự của Mỹ đã rơi ở miền Tây Iraq vào ngày 12 tháng 3 năm 2026, khiến toàn bộ sáu thành viên phi hành đoàn thiệt mạng. Sự việc xảy ra trong bối cảnh các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran tiếp diễn, gây ra tình trạng bất ổn gia tăng khắp Trung Đông với các cuộc không kích, đụng độ và cảnh báo sơ tán dân thường.

Ảnh: The Guardian

Bối cảnh căng thẳng và vụ tai nạn máy bay Mỹ ở Iraq

Vào ngày 12 tháng 3 năm 2026, một máy bay tiếp liệu quân sự KC-135 của Mỹ đã rơi ở miền Tây Iraq, khiến toàn bộ sáu thành viên phi hành đoàn thiệt mạng. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (USCentcom) đã xác nhận vụ tai nạn không phải do "hỏa lực thù địch hay thân thiện" gây ra. Danh tính của các binh sĩ tử nạn đang được giữ kín để thông báo cho gia đình.

Đây là chiếc máy bay thứ tư của Mỹ bị mất kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công chống lại Iran vào ngày 28 tháng 2. Trước đó trong tháng, ba máy bay chiến đấu của Không quân Mỹ cũng bị bắn hạ nhầm trong một sự cố hỏa lực thân thiện bởi hệ thống phòng không Kuwait, nhưng tất cả phi hành đoàn đều kịp thời nhảy dù an toàn.

Tổng cộng, bảy binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và khoảng 150 người khác bị thương trong cuộc xung đột này. Phía Iran cho biết hơn 1.300 người đã thiệt mạng. Cả cựu Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đều cảnh báo rằng cuộc chiến Iran có thể sẽ cướp đi thêm nhiều sinh mạng của người Mỹ trước khi kết thúc.

Các cuộc không kích vào Iran và Lebanon, phản ứng từ các bên liên quan

Quân đội Israel (IDF) đã phát động một chiến dịch mới trên khắp Iran vào ngày 13 tháng 3, với truyền hình nhà nước Iran đưa tin về các vụ nổ được nghe thấy ở Tehran. IDF cho biết đã hoàn thành đợt tấn công gần đây nhất vào Tehran, Shiraz và Ahvaz. Trước đó, IDF cũng đã phát cảnh báo sơ tán cho một số khu vực ở Tehran và Qazvin.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết lãnh đạo tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, đã bị thương và có thể biến dạng sau một cuộc tấn công của Israel vào đầu cuộc chiến, khiến phần lớn gia đình ông thiệt mạng. Ông Hegseth cũng nhận định rằng giới lãnh đạo Iran đang "tuyệt vọng và lẩn trốn".

Cựu Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ có kế hoạch tấn công Iran "rất mạnh" trong tuần tới, lặp lại những bình luận trước đó trên mạng xã hội. Phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã đăng video về phản ứng kiên cường của người dân Iran trước một cuộc không kích ở Tehran trong cuộc tuần hành ngày Al-Quds, nhấn mạnh rằng họ sẽ "LUÔN KIÊN CƯỜNG và KHÔNG BAO GIỜ CHÙN BƯỚC".

Israel cũng đã tấn công cầu Zrarieh bắc qua sông Litani ở miền Nam Lebanon, đây là lần đầu tiên Israel thừa nhận tấn công cơ sở hạ tầng dân sự tại Lebanon kể từ khi xung đột bắt đầu. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cảnh báo chính phủ Lebanon "sẽ phải trả giá ngày càng tăng thông qua thiệt hại cơ sở hạ tầng và mất lãnh thổ" cho đến khi Hezbollah bị giải giáp.

Tình hình an ninh khu vực và tác động nhân đạo ở Trung Đông

Các hệ thống phòng không tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chặn thành công 27 drone và 7 tên lửa đạn đạo vào ngày 13 tháng 3. Kể từ đầu xung đột, UAE đã ghi nhận tổng cộng 285 tên lửa đạn đạo, 15 tên lửa hành trình và 1567 drone tiến vào lãnh thổ của họ. Tại Oman, hai người đã thiệt mạng sau khi hệ thống phòng không chặn một drone trên khu công nghiệp Al Awahi.

Tại không phận Thổ Nhĩ Kỳ, các tài sản phòng không và tên lửa của NATO đã bắn hạ một tên lửa Iran. Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định sẽ thực hiện "tất cả các biện pháp cần thiết một cách quyết đoán và không do dự trước bất kỳ mối đe dọa nào nhằm vào lãnh thổ và không phận của đất nước".

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã đến Beirut vào ngày 13 tháng 3 để "thăm đoàn kết với người dân Lebanon". Ông kêu gọi Hezbollah và Israel đàm phán ngừng bắn "để chấm dứt chiến tranh và mở đường tìm kiếm một giải pháp cho phép Lebanon trở thành một quốc gia độc lập, có chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ được tôn trọng". LHQ cũng sẽ phát động gây quỹ nhân đạo khẩn cấp để hỗ trợ hơn 800.000 người phải di dời ở Lebanon.

Israel đã ban hành lệnh sơ tán cho phần lớn miền Nam Lebanon, yêu cầu cư dân trong vòng 25 dặm tính từ biên giới di chuyển về phía bắc, bao gồm các thành phố lớn và hàng chục ngôi làng của Lebanon. Ngoài ra, việc Tehran đóng cửa eo biển Hormuz đã khiến hơn 1.000 tàu hàng, chủ yếu là tàu chở dầu và khí đốt, bị chặn lại, làm giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.