Mỹ và Iran Leo Thang Đối Đầu: Đụng Độ Quân Sự Giữa Lúc Nỗ Lực Ngoại Giao

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã chứng kiến những diễn biến quân sự và ngoại giao phức tạp trong những ngày gần đây. Hai bên tiếp tục cáo buộc lẫn nhau về các hành động gây hấn ở khu vực Eo biển Hormuz và Vịnh Oman, trong khi các nỗ lực nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình vẫn đang được tiến hành.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh căng thẳng và các cáo buộc từ Iran

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã kịch liệt cáo buộc Mỹ chọn "phiêu lưu quân sự liều lĩnh" mỗi khi "một giải pháp ngoại giao được đặt lên bàn đàm phán". Trong một bài đăng trên X, ông Araghchi nhấn mạnh rằng người Iran sẽ "không bao giờ khuất phục trước áp lực". Phát biểu này được đưa ra một ngày sau khi cả hai bên cáo buộc nhau về các cuộc tấn công ở Eo biển Hormuz và khi Mỹ tiếp tục tấn công các tàu Iran.

Ông Araghchi đặt câu hỏi liệu đây có phải là "chiến thuật gây áp lực thô thiển" hay "kết quả của một kẻ phá hoại một lần nữa lừa Tổng thống Mỹ Donald Trump vào một vũng lầy khác". Bất chấp các cuộc đụng độ, Tổng thống Trump vẫn khẳng định lệnh ngừng bắn đang được duy trì, vốn nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán chấm dứt cuộc xung đột mà Mỹ và Israel đã khởi xướng vào tháng 2.

Diễn biến quân sự mới nhất tại Eo biển Hormuz và Vịnh Oman

Căng thẳng quân sự tiếp tục leo thang. Vào thứ Sáu, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (Centcom) thông báo lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa hai tàu chở dầu không tải mang cờ Iran đang cố gắng tiến vào một cảng của Iran trên Vịnh Oman, vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ. Centcom cho biết lực lượng Mỹ đã bắn "đạn chính xác vào ống khói của chúng, ngăn chặn các tàu không tuân thủ đi vào Iran". Centcom cũng cho biết thêm, lực lượng Mỹ đang ngăn chặn hơn 70 tàu chở dầu ra vào các cảng của Iran.

Những cuộc tấn công mới nhất của Mỹ nhắm vào các mục tiêu của Iran diễn ra sau các cuộc giao tranh vào thứ Năm ở Eo biển Hormuz, mà cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau. Centcom cáo buộc Iran phóng tên lửa, máy bay không người lái và xuồng nhỏ nhằm vào ba tàu chiến của Mỹ, gọi đây là một "cuộc tấn công vô cớ". Trong khi đó, Bộ chỉ huy quân sự hàng đầu của Iran tuyên bố Mỹ đã nhắm mục tiêu vào một tàu chở dầu Iran và một tàu khác đang tiến gần Eo biển Hormuz, đồng thời thực hiện "các cuộc tấn công trên không" vào một số khu vực ven biển. Ông Mohammad Radmehr, một quan chức tỉnh Hormozgan phía nam Iran, cho biết một trong các tàu chở hàng bị tấn công gần vùng biển Minab đã bốc cháy, làm 10 thủy thủ bị thương và đang được điều trị tại bệnh viện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đăng lên Truth Social rằng Mỹ đã phá hủy nhiều xuồng nhỏ, tên lửa và máy bay không người lái của Iran, gây ra "thiệt hại lớn" cho "những kẻ tấn công Iran". Ông cảnh báo Mỹ sẽ "đánh bại chúng mạnh mẽ hơn, và bạo lực hơn nhiều trong tương lai, nếu chúng không ký thỏa thuận NHANH CHÓNG!"

Nỗ lực ngoại giao và các phản ứng quốc tế

Bên cạnh các hoạt động quân sự, các nỗ lực ngoại giao vẫn đang tiếp diễn. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bày tỏ hy vọng Iran sẽ đưa ra một "đề nghị nghiêm túc" để đáp lại các đề xuất của Mỹ. Iran dự kiến sẽ phản hồi các đề xuất này vào thứ Sáu.

Cùng ngày, Mỹ đã báo hiệu sẵn sàng tổ chức một vòng đàm phán mới giữa Israel và Liban vào tuần tới nhằm chấm dứt các cuộc đụng độ ở Liban giữa Hezbollah do Iran hậu thuẫn và lực lượng Israel. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các cuộc đàm phán "chuyên sâu" vào ngày 14 và 15 tháng 5 sẽ nhằm mang lại "an ninh lâu dài cho Israel, cũng như chủ quyền và tái thiết cho Liban". Tuy nhiên, nhóm chiến binh Shia Hezbollah đã bác bỏ các cuộc đàm phán này, vốn bắt đầu giữa các đại sứ Israel và Liban tại Washington vào tháng trước, dù một lệnh ngừng bắn mong manh đã được thống nhất nhưng liên tục bị phá vỡ.

Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã gặp Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani tại Washington vào thứ Sáu để thảo luận về những nỗ lực hòa giải của Pakistan giữa Mỹ và Iran. Thủ tướng Qatar đã kêu gọi tất cả các bên tham gia đàm phán để giải quyết "nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng" và đạt được "hòa bình lâu dài", theo một tuyên bố trên X từ Bộ Ngoại giao Qatar.

Tác động kinh tế và triển vọng hòa bình khu vực

Tình hình căng thẳng ở Eo biển Hormuz có tác động đáng kể đến kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua tuyến đường thủy quan trọng này, và việc phong tỏa đã đẩy giá tăng vọt. Đầu tuần này, Tổng thống Trump đã khởi động – và sau đó tạm dừng – một chiến dịch quân sự của Mỹ để giải phóng khoảng 2.000 tàu bị mắc kẹt trong khu vực từ tháng 2.

Việc Mỹ duy trì phong tỏa hải quân các cảng của Iran nhằm gây áp lực lên Tehran để đồng ý với các điều khoản của Mỹ đã khiến Tehran tức giận. Các nhà phân tích lo ngại rằng cuộc xung đột kéo dài có thể gây ra những thiệt hại kinh tế lâu dài cho các nền kinh tế vùng Vịnh, đồng thời làm phức tạp thêm triển vọng về một thỏa thuận hòa bình toàn diện trong khu vực.