Mỹ-Iran: Hội Đàm Ngừng Bắn Thất Bại, Bế Tắc Hạt Nhân Tiếp Diễn

Sau cuộc họp với các cố vấn cấp cao tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã không đưa ra bất kỳ thông báo nào về một thỏa thuận ngừng bắn với Iran, để lại tương lai của các cuộc đàm phán trong tình trạng không rõ ràng. Phía Iran nhanh chóng lên tiếng chỉ trích các yêu sách của Mỹ, khẳng định không đàm phán về chương trình hạt nhân của mình.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh căng thẳng và nỗ lực ngừng bắn giữa Mỹ và Iran

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã leo thang đáng kể sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran vào ngày 28 tháng 2, khiến Iran đáp trả bằng cách tấn công Israel và các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh. Sự kiện này đã dẫn đến việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu thế giới lên cao.

Một lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực từ ngày 8 tháng 4. Đến thứ Năm, các quan chức Mỹ cho biết hai nước đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận sơ bộ, được gọi là bản ghi nhớ (MOU), chờ sự chấp thuận của Tổng thống Trump và giới lãnh đạo Iran. Thỏa thuận này được cho là sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và khởi động các cuộc đàm phán về tương lai chương trình hạt nhân của Iran.

Các yêu sách của Tổng thống Trump và kết quả cuộc họp không rõ ràng

Trước cuộc họp quan trọng vào thứ Sáu, Tổng thống Trump đã đăng trên mạng xã hội Truth Social, nêu rõ các điều kiện của mình để đạt được thỏa thuận. Ông yêu cầu Iran phải đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, Eo biển Hormuz phải được mở cửa cho "giao thông hàng hải không hạn chế, theo cả hai chiều", và mọi quả thủy lôi trong eo biển phải bị "vô hiệu hóa". Ngoài ra, ông cũng khẳng định Iran phải cho phép Mỹ loại bỏ và phá hủy uranium đã làm giàu của nước này, đồng thời nhấn mạnh "sẽ không có tiền được trao đổi, cho đến khi có thông báo mới".

Cuộc họp của Tổng thống Trump với các cố vấn cấp cao, được tổ chức tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng – nơi dùng để xử lý các cuộc khủng hoảng lớn – đã kết thúc vào tối thứ Sáu mà không có bất kỳ thông báo rõ ràng nào về các bước đi tiếp theo. Một quan chức Nhà Trắng xác nhận cuộc họp đã kết thúc nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Phản ứng cứng rắn và lập trường bất biến từ phía Iran

Phản ứng trước những yêu sách của Tổng thống Trump, Mohsen Rezaei, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, vào thứ Bảy đã cáo buộc Trump "phản bội nền dân chủ" bằng cách đưa ra các yêu cầu quá mức. Ông Rezaei viết trên X: "Bằng cách tiếp tục phong tỏa hàng hải và đưa ra những yêu sách quá đáng trong đàm phán, ông ta một lần nữa chứng minh rằng ông ta không có thiện chí đàm phán mà đang theo đuổi các mục tiêu khác."

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, tuyên bố trên truyền hình nhà nước rằng Iran "tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh, và không có cuộc đàm phán nào về vấn đề hạt nhân". Hãng thông tấn Fars của Iran cũng dẫn các nguồn tin cho rằng những bình luận của Trump là "sự pha trộn giữa sự thật và dối trá", đặc biệt là không có điều khoản nào về việc phá hủy vật liệu hạt nhân trong bản ghi nhớ. Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin vào thứ Bảy rằng việc phong tỏa tàu thuyền Iran vẫn tiếp tục được duy trì.

Triển vọng bấp bênh và những thách thức phía trước trong quan hệ Mỹ-Iran

Trước cuộc họp, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance từng phát biểu rằng các nhà đàm phán đang "thảo luận qua lại về một vài điểm ngôn ngữ", bao gồm "vấn đề làm giàu uranium". Ông nói: "Chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận, nhưng chúng tôi đang rất gần và sẽ tiếp tục làm việc." Tuy nhiên, Mohammad Baqer Qalibaf, Trưởng đoàn đàm phán của Iran, đã bày tỏ sự hoài nghi: "Chúng tôi không tin tưởng vào những lời đảm bảo hay lời nói, mà chỉ tin vào hành động." Ông cảnh báo: "Người chiến thắng trong bất kỳ thỏa thuận nào là người được chuẩn bị tốt hơn cho chiến tranh vào ngày hôm sau."

Cả Mỹ và Iran đều cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn trong những ngày gần đây. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân của Mỹ ở Kuwait, mà họ gọi là "nguồn gốc" của các cuộc tấn công trước đó vào Bandar Abbas, một thành phố cảng chiến lược của Iran gần Eo biển Hormuz. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đã lên án cuộc tấn công vào Kuwait là "vi phạm lệnh ngừng bắn nghiêm trọng".

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng đã gợi ý về khả năng Mỹ "khởi động lại" các cuộc tấn công vào Iran, khẳng định "kho dự trữ của chúng tôi hoàn toàn phù hợp cho điều đó". Những phát biểu và hành động trái ngược này cho thấy một con đường gập ghềnh và đầy thách thức để đạt được một thỏa thuận lâu dài giữa hai cường quốc.