Mỹ-Iran: Thỏa thuận vẫn bấp bênh, căng thẳng khu vực leo thang

Vào ngày 30 tháng 5 năm 2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ đưa ra "quyết định cuối cùng" về một thỏa thuận với Iran, nhưng các quan chức Tehran nhấn mạnh chưa có sự hiểu biết nào được đạt tới. Tình hình phức tạp hơn khi xung đột Israel-Lebanon tiếp diễn và Mỹ gia tăng hiện diện quân sự trong khu vực.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera

Bối cảnh và lập trường trái ngược về thỏa thuận Mỹ-Iran

Triển vọng về một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt xung đột vẫn còn rất bấp bênh vào thứ Sáu, ngày 30 tháng 5 năm 2026. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ đưa ra "quyết định cuối cùng" về một thỏa thuận. Tuy nhiên, các quan chức Iran nhấn mạnh rằng chưa có bất kỳ sự hiểu biết nào được đạt tới.

Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Iran, tuyên bố Tehran sẽ đánh giá bất kỳ thỏa thuận nào dựa trên hành động chứ không phải lời nói, và sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi nào trừ khi Washington hành động trước. Esmaeil Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, xác nhận các cuộc trao đổi với Mỹ đang tiếp tục nhưng bác bỏ cách tiếp cận dựa trên yêu sách của Tổng thống Trump và mô tả lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ là bất hợp pháp.

Diễn biến quân sự và đối thoại an ninh khu vực

Trong bối cảnh ngoại giao đầy căng thẳng, các hoạt động quân sự trong khu vực vẫn tiếp diễn. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố các lực lượng của họ vẫn "hiện diện và cảnh giác" trên khắp khu vực, kèm theo hình ảnh máy bay chiến đấu F-16 đang tuần tra trên Trung Đông. Đây là lời khẳng định về sự hiện diện quân sự liên tục của Mỹ.

Đồng thời, xung đột cũng leo thang ở nơi khác trong khu vực. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết các lực lượng Israel đã tiến xa hơn sông Litani ở Lebanon. Các cuộc tấn công của Israel trên khắp Lebanon vào thứ Sáu được báo cáo đã khiến hàng chục dân thường thiệt mạng hoặc bị thương. Bất chấp căng thẳng này, Bộ Quốc phòng Mỹ đã mô tả các cuộc đàm phán quân sự giữa phái đoàn Israel và Lebanon tại Washington là "hiệu quả", tập trung vào an ninh và ổn định khu vực, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon.

Chiến lược quốc phòng của Mỹ và cam kết khu vực

Tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã tiết lộ kế hoạch của Tổng thống Trump về khoản đầu tư 1.5 nghìn tỷ USD vào quốc phòng, mô tả đây là một phần của sự mở rộng lịch sử cơ sở công nghiệp-quân sự của Mỹ. Ông Hegseth kêu gọi các đồng minh chi ít nhất 3.5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho quốc phòng, cảnh báo rằng những quốc gia không đáp ứng yêu cầu này có thể đối mặt với những thay đổi trong mối quan hệ với Washington.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cũng tái khẳng định cam kết của Mỹ trong việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, nhấn mạnh sự cảnh giác và hiện diện liên tục của quân đội Mỹ trong khu vực nhằm duy trì ổn định và an ninh.

Tác động tiềm tàng và triển vọng cho hòa bình Trung Đông

Tình hình Trung Đông tiếp tục là một điểm nóng với nhiều lớp xung đột và đàm phán chồng chéo. Sự thiếu rõ ràng về thỏa thuận Mỹ-Iran, cùng với các hoạt động quân sự và xung đột cục bộ như giữa Israel và Lebanon, tạo ra một bức tranh khu vực đầy biến động. Lập trường kiên quyết của Iran yêu cầu hành động cụ thể từ phía Mỹ và chiến lược tăng cường phòng thủ của Washington cho thấy một con đường dài để đạt được một giải pháp hòa bình và bền vững.

Các cuộc đàm phán an ninh giữa Israel và Lebanon dưới sự bảo trợ của Mỹ, dù "hiệu quả", cũng chỉ là một phần nhỏ trong nỗ lực lớn hơn nhằm giảm căng thẳng. Triển vọng hòa bình trong khu vực phụ thuộc vào khả năng các bên đạt được thỏa thuận thực chất, đặc biệt là trong bối cảnh các mối đe dọa từ vũ khí hạt nhân và xung đột ủy nhiệm vẫn hiện hữu.