Mỹ tấn công quân sự Venezuela, bắt giữ Tổng thống Maduro và tuyên bố “điều hành” đất nước

Mỹ đã tiến hành một chiến dịch quân sự bất ngờ vào sáng sớm thứ Bảy tại Venezuela, bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro. Sau vụ việc, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng Washington sẽ "điều hành" Venezuela trong một khoảng thời gian. Hành động này đã vấp phải sự lên án mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế và dẫn đến việc Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phải triệu tập cuộc họp khẩn vào thứ Hai.

Ảnh: The Guardian

Bối cảnh và nguyên nhân dẫn đến hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo rằng Washington sẽ "điều hành" Venezuela cho đến khi có thể thực hiện một "chuyển đổi an toàn, phù hợp và công bằng". Ông Trump gọi Tổng thống bị bắt giữ Nicolás Maduro là một "nhà độc tài" và "trùm ma túy", viện dẫn các cáo buộc hình sự liên quan đến buôn bán ma túy và vũ khí mà Maduro sẽ phải đối mặt tại tòa án liên bang ở New York.

Trước đó, căng thẳng giữa Mỹ và Venezuela đã leo thang đáng kể, với Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã họp hai lần vào tháng 10 và tháng 12 để thảo luận về tình hình. Mỹ đã không công nhận kết quả bầu cử năm 2024 ở Venezuela, cho rằng đây là cuộc bầu cử "gian lận", và cáo buộc Maduro "lôi kéo Venezuela vào đường dây buôn bán ma túy" và "dẫn dắt đất nước đến sự tàn phá".

Phản ứng quốc tế và cuộc họp khẩn của Liên Hợp Quốc

Hành động quân sự đơn phương của Mỹ đã gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Đại sứ Venezuela tại Liên Hợp Quốc, Samuel Moncada, đã gửi thư tới Hội đồng Bảo an, gọi đây là một "cuộc chiến thuộc địa nhằm phá hủy hình thức chính phủ cộng hòa do người dân chúng tôi tự do lựa chọn, và áp đặt một chính phủ bù nhìn cho phép cướp bóc tài nguyên thiên nhiên của chúng tôi, bao gồm trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới".

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres, thông qua người phát ngôn Stephane Dujarric, bày tỏ "quan ngại sâu sắc rằng các quy tắc của luật pháp quốc tế đã không được tôn trọng", và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "tất cả các bên tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế, bao gồm Hiến chương Liên Hợp Quốc".

Phản ứng trước sự chỉ trích, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, Mike Waltz, đã đăng trên X (trước đây là Twitter) rằng hành động của Mỹ "không phải là thay đổi chế độ, đây là công lý".

Colombia, với sự ủng hộ của Nga và Trung Quốc, đã yêu cầu triệu tập cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên vào thứ Hai. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng nhận định rằng các khía cạnh pháp lý của hành động của Mỹ là "phức tạp" và "các nguyên tắc của luật pháp quốc tế phải được áp dụng trong quan hệ giữa các quốc gia", dù ông cũng thừa nhận Maduro đã "dẫn dắt đất nước đến sự tàn phá".

Tuyên bố của Tổng thống Trump và triển vọng kinh tế tại Venezuela

Tại một cuộc họp báo ở Mar-a-Lago, Tổng thống Trump tuyên bố các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ sẵn sàng chi "hàng tỷ và hàng tỷ đô la" vào ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, hứa hẹn sẽ "khắc phục" thị trường dầu mỏ rộng lớn của Venezuela và đẩy mạnh sản xuất. Ông nói: "Chúng tôi đang kinh doanh dầu mỏ. Chúng tôi sẽ bán một lượng lớn dầu cho các nước khác." Tuy nhiên, ông không giải thích chi tiết về cách thức thực hiện các kế hoạch này.

Chevron, công ty dầu mỏ lớn duy nhất của Mỹ hiện được phép hoạt động tại Venezuela, cho biết họ đang tuân thủ "tất cả các luật liên quan" và tập trung vào sự an toàn của nhân viên cũng như tính toàn vẹn của tài sản. Công ty không bình luận trực tiếp về tuyên bố của Tổng thống Trump về kế hoạch đầu tư lớn vào Venezuela.

Tác động pháp lý và những diễn biến tiếp theo

Tổng thống Nicolás Maduro hiện đang bị còng tay trên một tàu sân bay Mỹ, trên đường đến New York, nơi ông dự kiến sẽ ra tòa án liên bang để đối mặt với các cáo buộc hình sự liên quan đến buôn bán ma túy. Phó Tổng thống Venezuela, Delcy Rodríguez, từ Caracas đã gay gắt phản đối tuyên bố của Trump về việc Mỹ sẽ điều hành Venezuela, làm cho tình hình trở nên phức tạp hơn.

Hành động của Mỹ, đặc biệt là việc bắt giữ một nguyên thủ quốc gia, đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về chủ quyền và luật pháp quốc tế, như Đại sứ Moncada và Tổng thư ký Guterres đã chỉ ra. Cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vào thứ Hai dự kiến sẽ thảo luận sâu rộng về các khía cạnh pháp lý và hậu quả địa chính trị của vụ việc này.