Mỹ và Nigeria tiêu diệt thủ lĩnh cấp cao IS Abu-Bilal al-Minuki

Quân đội Mỹ và Nigeria vừa thông báo đã tiêu diệt Abu-Bilal al-Minuki, một thủ lĩnh cấp cao của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), được Tổng thống Donald Trump mô tả là phó chỉ huy toàn cầu thứ hai của ISIS, trong một chiến dịch chung táo bạo tại vùng lòng chảo Hồ Chad.

Ảnh: BBC

Bối cảnh gia tăng hợp tác chống khủng bố giữa Mỹ và Nigeria

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nigeria Bola Tinubu đã thông báo về việc tiêu diệt Abu-Bilal al-Minuki, một thủ lĩnh cấp cao của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), trong một chiến dịch chung. Ông Trump mô tả al-Minuki là "chỉ huy thứ hai của ISIS toàn cầu" và "kẻ khủng bố hoạt động tích cực nhất thế giới". Về phần mình, Tổng thống Tinubu khẳng định đây là một "chiến dịch chung táo bạo giáng đòn nặng nề" vào IS.

Những năm gần đây, IS đã có sự dịch chuyển đáng kể trong hoạt động, với khoảng 90% các cuộc tấn công diễn ra ở khu vực châu Phi cận Sahara. Chi nhánh của IS tại Nigeria là một trong những nơi hoạt động mạnh nhất. Washington đã tuyên bố al-Minuki là Kẻ khủng bố toàn cầu được chỉ định đặc biệt vào năm 2023.

Chi tiết về chiến dịch tiêu diệt Abu-Bilal al-Minuki và vai trò của hắn

Abu-Bilal al-Minuki cùng với "một số thuộc hạ" đã bị tiêu diệt trong một cuộc không kích vào khu nhà của hắn tại vùng lòng chảo Hồ Chad, một khu vực rộng lớn với nhiều tuyến đường thủy và đầm lầy trải dài qua Nigeria, Chad, Niger và Cameroon. Một người phát ngôn quân sự cho biết tình báo đã xác định al-Minuki thiết lập một căn cứ kiên cố trong khu vực, cụ thể là ở Metele, bang Borno.

Theo quân đội Nigeria, chiến dịch bắt đầu ngay sau nửa đêm thứ Bảy, sau nhiều tháng thu thập tình báo và trinh sát kỹ lưỡng. Quân đội Nigeria tuyên bố không có thương vong hay mất mát tài sản nào trong chiến dịch, đồng thời nhấn mạnh đây là bằng chứng cho thấy sự hợp tác ngày càng tăng giữa các lực lượng Nigeria và Mỹ.

Al-Minuki trước đây từng được thăng chức thành "Trưởng Ban Tổng cục các Bang", khiến hắn trở thành một trong những nhân vật cấp cao nhất trong hệ thống phân cấp toàn cầu của IS. Hắn từng giám sát các hoạt động liên kết với IS trên khắp khu vực Sahel và Tây Phi, bao gồm các cuộc tấn công nhắm vào dân thường và các cộng đồng thiểu số. Quân đội Nigeria cũng liên kết al-Minuki với vụ bắt cóc hơn 100 nữ sinh trường Dapchi vào năm 2018 bởi nhóm Boko Haram.

Trước khi tuyên bố trung thành với IS vào năm 2015, al-Minuki được mô tả là một chỉ huy cấp cao của Boko Haram. Nhóm Boko Haram bắt đầu chiến dịch quân sự nhằm áp đặt luật Hồi giáo ở miền bắc Nigeria vào năm 2009, sau đó cam kết trung thành với IS vào năm 2015.

Phản ứng và đánh giá về tác động của chiến dịch

Tổng thống Donald Trump đã mô tả cái chết của al-Minuki là một đòn giáng mạnh vào các mạng lưới IS ở châu Phi và trên toàn cầu, làm gián đoạn các kênh tài trợ và cấu trúc chỉ huy. Tổng thống Mỹ đã cảm ơn chính phủ Nigeria về "quan hệ đối tác" của họ, đồng thời bổ sung rằng al-Minuki "sẽ không còn khủng bố người dân châu Phi hay giúp lập kế hoạch tấn công người Mỹ nữa".

Nigeria và Mỹ đã tăng cường hợp tác quân sự khi quốc gia Tây Phi đẩy mạnh nỗ lực chống lại cuộc nổi dậy cực đoan đã hoành hành Nigeria hơn một thập kỷ. Trước đó, Tổng thống Trump từng bình luận rằng Nigeria chưa làm đủ để bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, bao gồm các cộng đồng Kitô giáo – những tuyên bố mà chính quyền Nigeria nhiều lần bác bỏ, cho rằng bạo lực trong nước ảnh hưởng đến mọi người bất kể tôn giáo hay tín ngưỡng.

Tầm quan trọng của lòng chảo Hồ Chad trong cuộc chiến chống khủng bố

Vùng lòng chảo Hồ Chad từ lâu đã là một thành trì của Boko Haram và phe đối địch của nó, Nhà nước Hồi giáo tỉnh Tây Phi (ISWAP). Các nhà phân tích tin rằng al-Minuki có thể xuất thân từ bang Borno, đông bắc Nigeria, với biệt danh của hắn có thể bắt nguồn từ Mainok, một thị trấn trong bang, theo truyền thống khu vực phổ biến khi mọi người được xác định bằng quê hương hoặc tên gia đình của họ.

Quân đội Nigeria trước đây từng tuyên bố đã tiêu diệt al-Minuki vào năm 2024. Họ cũng đã đưa ra những tuyên bố tương tự về các chiến binh thánh chiến khác ở lòng chảo Hồ Chad, bao gồm việc tuyên bố khoảng năm lần đã tiêu diệt cựu thủ lĩnh Boko Haram Abu Bakar Shekau trước khi cái chết của hắn được xác nhận vào tháng 5 năm 2021.

Phát biểu gần đây tại Diễn đàn CEO châu Phi ở Kigali, Rwanda, Tổng thống Tinubu đã bảo vệ sự hợp tác an ninh ngày càng tăng của Nigeria với các đối tác quốc tế. Ông nhấn mạnh: "Các thách thức an ninh sẽ luôn tồn tại, đó là những điều bạn không thể tự mình làm được, bạn không thể vận hành thế giới một cách cô lập. Ngay cả Trump, dù táo bạo đến mấy, ông ấy vẫn ở Trung Quốc, ông ấy nói về Đài Loan, vậy thì tôi ở Nigeria thì làm sao có thể nói rằng tôi sẽ làm một mình? Tôi phải hợp tác với các nước láng giềng. Tôi phải theo đuổi sự hợp tác và đối tác thực dụng, điều cần thiết để tăng cường an ninh tính mạng và tài sản của người dân chúng ta."