Nga mở điều tra hình sự người sáng lập Telegram Pavel Durov vì cáo buộc "hỗ trợ khủng bố"

Nga đã khởi động một cuộc điều tra hình sự đối với Pavel Durov, người sáng lập ứng dụng nhắn tin Telegram, với nghi ngờ "đồng lõa với các hoạt động khủng bố". Động thái này diễn ra trong bối cảnh Kremlin nỗ lực kiểm soát internet và định hướng người dùng sang các ứng dụng do nhà nước kiểm soát, đánh dấu sự leo thang trong mối quan hệ căng thẳng giữa Moscow và nền tảng nhắn tin phổ biến này.

Ảnh: The Guardian

Bối cảnh và nguyên nhân dẫn đến cuộc điều tra hình sự

Tờ báo nhà nước Nga Rossiyskaya Gazeta đưa tin vào thứ Ba, ngày 24 tháng 2 năm 2026, rằng một vụ án hình sự đã được mở chống lại Pavel Durov, người sáng lập Telegram, "dựa trên các tài liệu từ Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB)". FSB cáo buộc ứng dụng này đã bị tình báo phương Tây và Ukraine thâm nhập. Cuộc điều tra này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Kremlin nhằm xây dựng một "internet có chủ quyền", một không gian trực tuyến được nhà nước kiểm soát chặt chẽ, và định hướng hàng chục triệu người dùng Nga sang một ứng dụng thay thế do nhà nước kiểm soát, được gọi là MAX.

Trước đó trong tháng, Moscow đã thông báo sẽ làm chậm lưu lượng truy cập Telegram vì "nhiều vi phạm". Điện Kremlin đã cáo buộc Telegram không hợp tác với chính quyền và cho phép các hoạt động có thể gây ra mối đe dọa cho Nga. Dmitry Peskov, phát ngôn viên Kremlin, cho biết các nhà chức trách đã xác định được nhiều tài liệu trên Telegram "có khả năng gây ra mối đe dọa" cho Nga và đã ghi nhận "một số lượng lớn các vi phạm và sự thiếu thiện chí của ban quản trị Telegram trong việc hợp tác với chính quyền của chúng tôi".

Chi tiết cáo buộc và các bước đi của chính quyền Nga

Rossiyskaya Gazeta, trích lời các quan chức, tuyên bố rằng Telegram đã bị sử dụng trong 13 âm mưu được cho là của Ukraine nhằm vào các sĩ quan quân đội cấp cao của Nga, cũng như trong hàng chục nghìn vụ đánh bom, đốt phá và giết người kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Các cáo buộc này nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng mà Moscow nhìn nhận vấn đề an ninh thông tin trên nền tảng.

Mặc dù áp lực gia tăng, Moscow vẫn chưa chặn hoàn toàn Telegram do mức độ sử dụng rộng rãi của nó trong dân thường và các quan chức, cũng như vai trò là công cụ liên lạc quan trọng ở tiền tuyến. Các quan chức Nga đã chỉ ra rằng họ sẵn sàng cho phép Telegram tiếp tục hoạt động nếu ứng dụng này tuân thủ luật pháp Nga. Tuy nhiên, các nhà hoạt động nhân quyền lo ngại rằng điều này có thể đồng nghĩa với việc cấp quyền truy cập vào các cuộc trò chuyện riêng tư và xóa bỏ các kênh của phe đối lập.

Phản ứng của các bên liên quan và lập trường của Telegram

Pavel Durov, người sáng lập Telegram, hiện đang sống ở nước ngoài (Dubai) và mang quốc tịch Emirati và Pháp, chưa đưa ra bình luận về cuộc điều tra. Tuy nhiên, trước đó trong tháng này, ông đã công khai chỉ trích các biện pháp của Moscow, so sánh chúng với nỗ lực của Iran nhằm hạn chế nền tảng. Mối quan hệ giữa Durov và Kremlin từ lâu đã phức tạp; ông đã rời Nga vào năm 2014 sau khi bán công ty đầu tiên của mình, VK (thường được mô tả là phiên bản Facebook của Nga), do áp lực từ chính quyền. Năm 2018, chính quyền Nga từng cố gắng nhưng thất bại trong việc chặn Telegram.

Tỷ phú công nghệ này cũng đã đối mặt với sự giám sát từ các nhà chức trách phương Tây, những người đã chỉ trích "sự kiểm duyệt yếu kém" của ứng dụng. Tháng 8 năm ngoái, ông bị giam giữ ba ngày tại Pháp trong một cuộc điều tra về các tội phạm liên quan đến Telegram, bao gồm việc lưu hành tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em, buôn bán ma túy và giao dịch gian lận.

Tác động và triển vọng đối với tương lai của Telegram tại Nga

Cuộc điều tra mới nhất này đánh dấu một bước ngoặt đáng kể trong cuộc đối đầu giữa Kremlin và Telegram, đồng thời phản ánh quyết tâm của Nga trong việc thắt chặt kiểm soát không gian mạng. Trong khi Nga đã chặn WhatsApp, Facebook và YouTube, đẩy lượng tải xuống VPN tăng vọt trong số người dùng Nga, việc xử lý Telegram vẫn thận trọng hơn do vai trò thiết yếu của nó. Tương lai của Telegram tại Nga sẽ phụ thuộc vào việc liệu nền tảng này có thể đạt được một thỏa hiệp nào đó với chính quyền hay không, điều này có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư và tự do ngôn luận của người dùng. Các diễn biến sắp tới sẽ làm rõ liệu Telegram có thể tiếp tục hoạt động ở Nga mà không phải hy sinh các nguyên tắc cốt lõi của mình hay không.