Nga giảm quy mô lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5/2026 do mối đe dọa từ Ukraine

Ngày 9 tháng 5 hàng năm là một ngày quan trọng trên lịch của Nga, đánh dấu chiến thắng của Liên Xô trước Đức Quốc xã trong Thế chiến II. Tuy nhiên, năm 2026, Nga đã quyết định cắt giảm đáng kể quy mô lễ diễu binh thường niên tại Quảng trường Đỏ, Moscow, một động thái được cho là phản ứng trước những lo ngại về an ninh gia tăng từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera

Bối cảnh và ý nghĩa của Ngày Chiến thắng tại Nga

Ngày 9 tháng 5 được coi là ngày lễ chính trong năm của Nga, kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước Đức Quốc xã trong Thế chiến II. Theo Oleg Ignatov, nhà phân tích cấp cao về Nga tại Crisis Group, đây là một trong hai ngày lễ lớn nhất và có ý nghĩa sâu sắc nhất đối với người dân Nga. Theo truyền thống, lễ kỷ niệm này thường được đánh dấu bằng một cuộc diễu binh quân sự hoành tráng tại Quảng trường Đỏ, Moscow, trưng bày các khí tài quân sự và lực lượng quân đội.

Kể từ khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991, các cuộc diễu binh này đã bị tạm ngừng trong gần hai thập kỷ trước khi được Tổng thống Vladimir Putin khôi phục vào năm 2008. Tuy nhiên, kể từ khi Nga phát động cuộc chiến tranh quy mô lớn ở Ukraine vào năm 2022, quy mô của lễ diễu binh đã bị cắt giảm. Năm 2024, chỉ một xe tăng T-34 thời Liên Xô diễu hành tượng trưng, dù các loại xe bọc thép khác vẫn xuất hiện.

Thay đổi trong lễ diễu binh năm 2026 và lo ngại an ninh

Năm 2026, lần đầu tiên sau gần 20 năm, sẽ không có xe tăng, tên lửa hay học viên quân sự cấp dưới tham gia diễu binh tại Quảng trường Đỏ. Quyết định không trưng bày các thiết bị quân sự này là do lo ngại về an ninh gia tăng trong bối cảnh cuộc xung đột ở Ukraine. Mặc dù vậy, nhân sự từ các học viện quân sự cấp cao vẫn sẽ tham gia diễu hành bằng chân, và phần trình diễn trên không với màn nhào lộn của các máy bay Sukhoi Su-25 tô điểm bầu trời bằng ba màu quốc kỳ Nga vẫn được giữ nguyên.

Điện Kremlin đã viện dẫn "tình hình hoạt động hiện tại" và các mối đe dọa từ "hoạt động khủng bố của Ukraine" để giải thích cho việc giảm quy mô. Máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đang tấn công sâu hơn vào lãnh thổ Nga gần như hàng ngày, nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ và sân bay. Một loạt các cuộc tấn công bằng UAV gần đây vào nhà máy lọc dầu ở Tuapse, trên bờ Biển Đen của Nga, đã gây ra thảm họa sinh thái và buộc phải sơ tán thị trấn.

Phản ứng của giới chuyên gia và biện pháp an ninh tăng cường

Olha Polishchuk, quản lý nghiên cứu về Châu Âu, Trung Á và Caucasus tại Armed Conflict Location & Event Data (ACLED), giải thích rằng UAV thực sự là phương tiện chính để tấn công lãnh thổ Nga vì chúng "tương đối rẻ, dễ điều chỉnh và có thể di chuyển quãng đường dài". Bà lưu ý rằng việc sử dụng UAV đã trở nên phổ biến hơn kể từ năm 2025, làm lu mờ các loại hình tấn công khác. Mặc dù hầu hết UAV bị đánh chặn, nhưng việc gửi đủ số lượng sẽ đảm bảo một số chiếc đến được mục tiêu.

Các biện pháp an ninh và phòng thủ chống UAV đã được thắt chặt ở thủ đô Moscow kể từ khi lực lượng vũ trang Ukraine bắt đầu gửi UAV đến đây vào năm 2023, với một chiếc từng tấn công Điện Kremlin. Mạng internet di động đã bị ngắt quãng định kỳ ở Moscow, Saint Petersburg và các khu vực khác của đất nước trong những ngày trước sự kiện, với lý do "an ninh". Oleg Ignatov từ Crisis Group cho rằng Nga lo ngại các nhóm người sử dụng UAV nhỏ được đưa vào Nga và sử dụng để tấn công các mục tiêu bên trong. Ông nhấn mạnh rằng ngay cả khi một hoặc hai UAV nhỏ tấn công lễ diễu binh, nó có thể không gây thương vong nhưng sẽ có "tác động mang tính biểu thị và tâm lý" đáng kể.

Quan điểm lịch sử và quốc tế về ý nghĩa của Ngày Chiến thắng

Ngày Chiến thắng là một ngày "thiêng liêng nhất trong lịch chính trị của Nga," theo nhà sử học người Anh Geoffrey Roberts, kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô và Đồng minh trước liên minh Phát xít Đức của Hitler. Nga coi đây là ngày đoàn kết đa sắc tộc và là lời nhắc nhở về sự thống nhất chống phát xít quốc tế trong Thế chiến II, khi liên minh Xô-phương Tây cùng nhau cứu thế giới khỏi "sự dã man của Đức Quốc xã." Khoảng 27 triệu công dân Liên Xô đã thiệt mạng trong cuộc xung đột, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác.

Tuy nhiên, Ukraine hiện đại coi Ngày Chiến thắng, như cách Nga kỷ niệm ngày nay, là một "sự bóp méo lịch sử một cách mỉa mai" và tìm cách ngăn cản các chức sắc nước ngoài tham dự. Olha Polishchuk nhận định rằng ở Nga hiện đại, ngày 9 tháng 5 đã bị bóp méo để hỗ trợ "hành vi hung hăng và quân sự hóa," tạo ra niềm tự hào và ý niệm rằng Nga "mạnh mẽ, bất khả chiến bại." "Không bao giờ nữa" (ý nói không lặp lại chiến tranh) đã trở thành "chúng ta có thể làm lại" ở Nga như một khẩu hiệu phổ biến trong Ngày Chiến thắng, một thái độ ngày càng quan trọng trong bối cảnh cuộc chiến đang diễn ra.