Pháp trả lại trống thiêng Djidji Ayôkwé cho Bờ Biển Ngà sau hơn một thế kỷ

Pháp đã chính thức hoàn trả chiếc trống nói Djidji Ayôkwé linh thiêng cho Bờ Biển Ngà, hơn một thế kỷ sau khi nó bị các lực lượng thuộc địa lấy đi. Sự kiện trọng đại này diễn ra tại sân bay quốc tế Abidjan, được chào đón bởi cộng đồng Ebrié, chủ nhân ban đầu của chiếc trống, và các quan chức chính phủ. Đây là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Pháp nhằm hồi hương các hiện vật văn hóa bị cướp bóc từ các cựu thuộc địa châu Phi.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh lịch sử và nguyên nhân hồi hương trống thiêng Djidji Ayôkwé

Chiếc trống nói Djidji Ayôkwé, còn được gọi là "Panther Lion", là một hiện vật văn hóa vô cùng quan trọng đối với cộng đồng người Ebrié ở Bờ Biển Ngà. Nó đã bị các lực lượng thuộc địa Pháp tịch thu vào năm 1916 và được đưa đến Pháp vào năm 1929, nơi nó từng được trưng bày tại Bảo tàng Trocadéro và sau đó là Bảo tàng Quai Branly ở Paris. Chiếc trống này dài hơn 3 mét, nặng khoảng 430 kg và được chạm khắc tinh xảo từ gỗ iroko.

Việc hoàn trả Djidji Ayôkwé là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Pháp nhằm hồi hương các hiện vật văn hóa châu Phi, một quá trình bắt đầu từ năm 2017. Nỗ lực này thể hiện sự thay đổi trong chính sách của Pháp nhằm khắc phục những sai lầm trong quá khứ thuộc địa và củng cố quan hệ với các quốc gia châu Phi. Nghị viện Pháp đã thông qua một luật đặc biệt cho phép trả lại chiếc trống này, mở đường cho sự kiện lịch sử này.

Quá trình hoàn trả và ý nghĩa văn hóa của Djidji Ayôkwé

Chiếc trống nói Djidji Ayôkwé đã về đến sân bay quốc tế Abidjan trên một chuyến bay đặc biệt. Mặc dù vẫn còn trong chiếc thùng gỗ lớn có nhãn "dễ vỡ", nó đã được chào đón nồng nhiệt bởi một nhóm vũ công truyền thống và nhiều thủ lĩnh địa phương. Bộ trưởng Văn hóa Bờ Biển Ngà, Françoise Remarck, phát biểu với BBC rằng đây là "một ngày lịch sử đầy cảm xúc", một "khoảnh khắc công lý và tưởng nhớ, đánh dấu sự trở về của Djidji Ayôkwé với đất mẹ."

Theo Francis Tagro, giám đốc Bảo tàng Văn minh ở Abidjan, chiếc trống sẽ được trưng bày "ở một vị trí danh dự tại trung tâm bảo tàng quốc gia". Ông nhấn mạnh ý nghĩa sâu sắc của nó: "Chúng tôi vô cùng hạnh phúc và tự hào khi nhận lại chiếc trống thiêng này. Nó có ý nghĩa rất lớn đối với chúng tôi, nó sẽ nâng cao ý thức văn hóa của thế hệ trẻ." Trong truyền thống của người Ebrié, trống Djidji Ayôkwé được sử dụng để cảnh báo nguy hiểm, huy động mọi người ra trận và triệu tập các làng đến các buổi lễ quan trọng. Đây là hiện vật đầu tiên trong danh sách 148 tác phẩm mà Bờ Biển Ngà đang tìm cách hồi hương từ Pháp và các quốc gia khác. Pháp cũng đã trả lại một số kho báu hoàng gia Abomey cho Benin và một thanh kiếm lịch sử cho Senegal.

Phản ứng quốc tế và triển vọng về hồi hương di sản văn hóa châu Phi

Việc hồi hương trống Djidji Ayôkwé diễn ra trong bối cảnh các yêu cầu trả lại hiện vật từ các cựu thuộc địa ngày càng gia tăng. Để đáp ứng nhu cầu này, Thượng viện Pháp đã thông qua một luật khung vào ngày 29 tháng 1, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc loại bỏ các hiện vật thời thuộc địa khỏi các bộ sưu tập quốc gia của Pháp. Dự luật này dự kiến sẽ được Quốc hội Pháp thảo luận trong thời gian tới.

Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa quan trọng đối với Bờ Biển Ngà mà còn là một dấu hiệu tích cực cho các quốc gia châu Phi khác đang tìm cách đòi lại di sản văn hóa của mình. Nó củng cố niềm tin vào khả năng thành công của các yêu cầu hồi hương và thúc đẩy đối thoại về việc bảo tồn và tôn vinh di sản văn hóa trên toàn cầu.