Sinh viên Iran đồng loạt biểu tình phản đối chính phủ, căng thẳng Mỹ và Tehran leo thang

Hàng trăm sinh viên tại nhiều trường đại học ở Iran đã tổ chức các cuộc biểu tình chống chính phủ vào cuối tuần qua, đánh dấu đợt biểu tình quy mô lớn đầu tiên kể từ chiến dịch đàn áp đẫm máu của chính quyền diễn ra vào tháng trước. Các cuộc biểu tình này trùng với thời điểm căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran vẫn đang ở mức cao.

Ảnh: BBC

Bối cảnh các cuộc biểu tình của sinh viên Iran và làn sóng phản đối trước đó

Các cuộc biểu tình hiện tại của sinh viên Iran là những đợt tập hợp quy mô lớn đầu tiên kể từ vụ đàn áp chết người của chính quyền vào tháng trước. Làn sóng biểu tình trước đó, bắt đầu từ tháng 1, xuất phát từ những bất bình về kinh tế và nhanh chóng lan rộng, trở thành những cuộc biểu tình lớn nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Cơ quan tin tức Nhân quyền Hrana (có trụ sở tại Mỹ) cho biết họ đã xác nhận ít nhất 7.015 người thiệt mạng trong làn sóng biểu tình đó, bao gồm 6.508 người biểu tình, 226 trẻ em và 214 người có liên hệ với chính phủ. Các nhà chức trách Iran, cuối tháng trước, cho biết hơn 3.100 người đã thiệt mạng, nhưng đa số là nhân viên an ninh hoặc người ngoài cuộc bị "những kẻ bạo loạn" tấn công.

Các chi tiết và diễn biến mới nhất về làn sóng biểu tình tại các trường đại học Iran

Đài BBC đã xác minh được các đoạn phim về những người biểu tình tuần hành trong khuôn viên Đại học Công nghệ Sharif ở thủ đô Tehran vào thứ Bảy, ngày bắt đầu học kỳ mới. Hàng trăm người biểu tình đã hô vang khẩu hiệu "cái chết cho nhà độc tài" – ám chỉ Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei – cùng các khẩu hiệu chống chính phủ khác. Sau đó, các cuộc ẩu đả đã nổ ra giữa nhóm sinh viên này và những người ủng hộ chính phủ.

Một cuộc biểu tình ngồi cũng đã diễn ra tại Đại học Shahid Beheshti ở Tehran, và một cuộc tập hợp khác được báo cáo tại Đại học Công nghệ Amir Kabir. Tại Mashhad, thành phố lớn thứ hai của Iran ở phía đông bắc, sinh viên địa phương được cho là đã hô vang: "Tự do, tự do" và "Sinh viên, hãy lên tiếng, hãy lên tiếng vì quyền lợi của mình". Hiện chưa rõ liệu có người biểu tình nào bị bắt giữ hay không, mặc dù có báo cáo về việc các cuộc biểu tình tiếp tục vào Chủ nhật.

Phản ứng của Hoa Kỳ và các nhóm đối lập Iran trước tình hình

Các cuộc biểu tình của sinh viên diễn ra trong bối cảnh chính quyền Iran đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột tiềm tàng với Hoa Kỳ. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết vào thứ Bảy rằng Tổng thống Donald Trump đang đặt câu hỏi tại sao Iran vẫn chưa "đầu hàng" trước sự tăng cường hiện diện quân sự của Washington.

Witkoff nói với Fox News rằng Tổng thống Trump "tò mò" về lập trường của Iran sau khi ông cảnh báo họ về những hậu quả nghiêm trọng nếu họ không đạt được một thỏa thuận. Ông Trump đã bày tỏ sự ủng hộ đối với những người biểu tình Iran trong quá khứ và từng khuyến khích họ bằng lời hứa "sự giúp đỡ đang đến".

Trong khi đó, phe đối lập lưu vong đang kịch liệt kêu gọi Tổng thống Trump thực hiện các lời đe dọa và tấn công, hy vọng vào sự sụp đổ nhanh chóng của chính phủ cứng rắn hiện tại. Tuy nhiên, các nhóm đối lập khác lại phản đối sự can thiệp từ bên ngoài.

Tác động của các cuộc biểu tình và triển vọng trong quan hệ Mỹ-Iran

Hoa Kỳ và các đồng minh châu Âu nghi ngờ rằng Iran đang tiến tới phát triển vũ khí hạt nhân, điều mà Tehran luôn bác bỏ. Các quan chức Mỹ và Iran đã gặp nhau tại Thụy Sĩ vào thứ Ba và cho biết đã đạt được tiến bộ trong các cuộc đàm phán nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, bất chấp những tiến bộ được báo cáo, Tổng thống Trump sau đó tuyên bố rằng thế giới sẽ biết "trong khoảng 10 ngày tới" liệu một thỏa thuận có đạt được với Iran hay Hoa Kỳ sẽ thực hiện hành động quân sự. Sự kiện này cho thấy các cuộc biểu tình nội bộ ở Iran có thể làm phức tạp thêm mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Tehran và Washington, cũng như ảnh hưởng đến cục diện đàm phán quốc tế.