Số vụ hành quyết toàn cầu tăng kỷ lục 44 năm, Mỹ gần gấp đôi năm 2025

Theo báo cáo mới nhất từ Ân xá Quốc tế, số người bị hành quyết theo quyết định của nhà nước trên toàn cầu đã tăng lên mức cao nhất trong 44 năm vào năm 2025. Cụ thể, 2.707 người đã bị tử hình ở 17 quốc gia, đánh dấu mức tăng 78% so với năm trước. Iran là quốc gia có số vụ hành quyết cao nhất, trong khi Hoa Kỳ cũng chứng kiến sự gia tăng đáng kể.

Ảnh: NPR

Bối cảnh và nguyên nhân của sự gia tăng hành quyết toàn cầu

Báo cáo thường niên của Ân xá Quốc tế công bố vào tháng 5 năm 2026 cho thấy một xu hướng đáng báo động về việc gia tăng các vụ hành quyết trên toàn thế giới. Tổ chức nhân quyền này ghi nhận tổng cộng 2.707 người bị hành quyết tại 17 quốc gia vào năm 2025, tăng 78% so với 1.518 vụ được ghi nhận vào năm 2024. Đây là con số cao nhất trong 44 năm qua, kể từ năm 1981.

Ân xá Quốc tế cho rằng sự gia tăng này một phần là do việc một số quốc gia sử dụng án tử hình như một công cụ đàn áp nhà nước và dập tắt sự bất đồng chính kiến. Tổ chức này cũng nhấn mạnh việc nhiều quốc gia áp dụng án tử hình để thực thi các luật ma túy nghiêm ngặt.

Các chi tiết và diễn biến chính từ báo cáo của Ân xá Quốc tế

Iran chịu trách nhiệm cho phần lớn các vụ hành quyết trong năm 2025, với 2.159 người bị tử hình – hơn gấp đôi số vụ năm 2024. Đây là con số cao nhất mà Iran thực hiện trong 15 năm qua, đặc biệt tăng mạnh từ năm 2022 khi một phong trào biểu tình đòi quyền phụ nữ bùng nổ. Ả Rập Xê Út cũng là một quốc gia đáng chú ý khác, đã hành quyết ít nhất 356 người vào năm 2025.

Tuy nhiên, Ân xá Quốc tế lưu ý rằng con số thống kê của họ không bao gồm hàng ngàn vụ hành quyết bị nghi ngờ ở Trung Quốc, quốc gia mà tổ chức này mô tả là dẫn đầu thế giới về số vụ hành quyết nhưng giữ bí mật thông tin này. Tại Hoa Kỳ, số vụ hành quyết cũng tăng mạnh, lên 47 vụ tại 11 bang vào năm 2025, so với 25 vụ vào năm 2024. Hoa Kỳ là quốc gia duy nhất ở châu Mỹ thực hiện các vụ hành quyết hình sự trong năm đó, với Florida dẫn đầu với 19 vụ.

Phản ứng và quan điểm về án tử hình tại Hoa Kỳ

Sự gia tăng đáng kể các vụ hành quyết ở Hoa Kỳ được cho là gắn liền với các chính sách của bang Florida. Thống đốc bang Florida, Ron DeSantis, đã ủng hộ án tử hình, coi đó là một "biện pháp răn đe mạnh mẽ" đối với tội phạm và là "hình phạt thích đáng cho những tội phạm tồi tệ nhất". Vào năm 2023, ông đã hạ thấp ngưỡng pháp lý để áp dụng án tử hình tại Florida, loại bỏ yêu cầu bồi thẩm đoàn phải nhất trí đề xuất hình phạt này.

Tuy nhiên, Justin Mazzola, phó giám đốc nghiên cứu của Ân xá Quốc tế, lập luận rằng việc gia tăng sử dụng án tử hình ở Hoa Kỳ đi ngược lại sự phản đối ngày càng tăng của công chúng Mỹ đối với hình phạt này. Theo Gallup, sự ủng hộ đối với án tử hình đạt đỉnh 80% vào năm 1994 nhưng đã giảm đáng kể khi người dân hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan, từ phân biệt chủng tộc, nhắm mục tiêu vào người có thu nhập thấp, đến các vấn đề về sức khỏe tâm thần và khuyết tật trí tuệ. Đến tháng 10 năm 2025, chỉ 52% người Mỹ ủng hộ án tử hình, mức thấp nhất kể từ năm 1972.

Tác động và triển vọng đối với phong trào bãi bỏ án tử hình

Ân xá Quốc tế mô tả án tử hình là "hình phạt tàn ác, vô nhân đạo và làm giảm nhân phẩm nhất". Robin Maher, giám đốc điều hành của Trung tâm Thông tin Án tử hình (Death Penalty Information Center), một tổ chức nghiên cứu các vụ hành quyết ở các bang nhưng không bày tỏ quan điểm về việc bãi bỏ án tử hình, cũng đồng tình với xu hướng này. Bà cho biết: "Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy phần lớn bồi thẩm đoàn Hoa Kỳ đang từ chối các bản án tử hình vì nhiều lý do", bao gồm lo ngại về sự công bằng và việc kết án oan.

Bà Maher kết luận: "Tôi nghĩ đó là sự thừa nhận ngày càng tăng rằng án tử hình là một chính sách thất bại. Nó thực sự không mang lại lời hứa từng có về việc ngăn chặn tội phạm trong tương lai và trừng phạt một cách không thích đáng." Những phát hiện này nêu bật những thách thức đang diễn ra đối với phong trào bãi bỏ án tử hình trên toàn cầu, ngay cả khi nhận thức và sự phản đối của công chúng đối với hình phạt này đang gia tăng ở nhiều nơi.