Tổng thống Trump tạm dừng 'Chiến dịch Tự do' tại Eo biển Hormuz sau các diễn biến căng thẳng

Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã thông báo tạm dừng chiến dịch "Project Freedom" nhằm hướng dẫn các tàu mắc kẹt qua Eo biển Hormuz trong một thời gian ngắn. Quyết định này được đưa ra chỉ ít giờ sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố chiến dịch tấn công của Mỹ-Israel vào Iran, "Operation Epic Fury", đã kết thúc, trong bối cảnh căng thẳng khu vực giữa Mỹ và Iran vẫn chưa hạ nhiệt.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh và những diễn biến leo thang căng thẳng ở Eo biển Hormuz

Căng thẳng tại Eo biển Hormuz đã leo thang đáng kể sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích "Operation Epic Fury" vào Iran vào ngày 28 tháng 2. Đáp lại, Tehran đã phong tỏa tuyến đường thủy quan trọng này, nơi chiếm 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Đầu tháng 4, Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn, theo đó Iran chấm dứt các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào các quốc gia Vịnh Ba Tư, bao gồm cả UAE. Tuy nhiên, rất ít tàu có thể đi qua eo biển kể từ đó và Mỹ cũng áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.

Các sự cố gần đây cho thấy tình hình vẫn còn rất bất ổn. Vào thứ Hai vừa qua, Mỹ cho biết họ đã tấn công bảy tàu cao tốc của Iran trong eo biển, trong khi Iran khẳng định đã bắn cảnh cáo một tàu của Mỹ. Cả hai bên đều phủ nhận các tuyên bố của đối phương. Cùng ngày, UAE cáo buộc Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái, bao gồm một cuộc tấn công vào cảng dầu Fujairah nằm bên ngoài Eo biển Hormuz, gọi đây là một "sự leo thang nguy hiểm". Iran đã phủ nhận việc thực hiện bất kỳ cuộc tấn công nào vào UAE vào thứ Ba.

Quyết định tạm dừng "Project Freedom" và kết thúc "Operation Epic Fury" của Mỹ

Vào thứ Ba, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng "Operation Epic Fury" – chiến dịch tấn công ban đầu của Mỹ-Israel ở Iran – đã kết thúc sau khi đạt được các mục tiêu đề ra. Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Donald Trump thông báo rằng chiến dịch "Project Freedom" của Mỹ, nhằm hướng dẫn các tàu bị mắc kẹt qua Eo biển Hormuz, sẽ bị tạm dừng "trong một thời gian ngắn". Ông Trump cho biết việc tạm dừng, bắt đầu từ thứ Hai, là do "thỏa thuận chung" và "tiến triển lớn" đã đạt được trong việc hướng tới một thỏa thuận với Iran.

Trong khi đó, Cơ quan điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một nguồn tin đã xác minh rằng một tàu chở hàng đã bị trúng "vật thể không xác định" tại Eo biển Hormuz vào cuối ngày thứ Ba, mặc dù thông tin chi tiết chưa được cung cấp ngay lập tức.

Phản ứng và quan điểm của các bên liên quan về tình hình hiện tại

Truyền thông nhà nước Iran đã diễn giải việc tạm dừng "Project Freedom" là dấu hiệu cho thấy Tổng thống Trump đã "thối lui" sau "những thất bại liên tiếp" trong nỗ lực mở lại tuyến đường thủy quan trọng này. Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Ghalibaf, nhà đàm phán hàng đầu của Iran trong các cuộc đàm phán gần đây với Mỹ, phát biểu: "Chúng tôi biết rõ rằng việc tiếp tục tình trạng hiện tại là không thể chấp nhận được đối với Mỹ, trong khi chúng tôi mới chỉ bắt đầu." Ông cũng cáo buộc Mỹ và các đồng minh đã gây nguy hiểm cho an ninh hàng hải và vận chuyển năng lượng bằng các hành vi vi phạm ngừng bắn và phong tỏa.

Về phía Mỹ, Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh: "Chúng tôi muốn con đường hòa bình. Điều Tổng thống [Donald Trump] muốn là một thỏa thuận." Ông cũng cảnh báo rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã gây ra "sự tàn phá thế hệ cho nền kinh tế" của Iran và các nhà lãnh đạo nước này nên "tự kiểm điểm trước khi họ tự hủy hoại mình theo hướng họ đang đi." Tương tự, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết lệnh ngừng bắn với Iran "chưa kết thúc" và Mỹ sẽ theo dõi rất chặt chẽ. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine lưu ý rằng Iran đã tấn công lực lượng Mỹ 10 lần kể từ khi ngừng bắn bắt đầu, nhưng những cuộc tấn công này "dưới ngưỡng" để khơi mào lại giao tranh toàn diện "tại thời điểm này."

Tổng thống Trump khẳng định một giải pháp thương lượng với Iran để chấm dứt xung đột vẫn có thể thực hiện được. Ông cũng cho biết đang thảo luận với Nhật Bản về việc mở lại eo biển và dự kiến có cuộc trò chuyện tích cực với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề này trong chuyến thăm Trung Quốc tuần tới.

Triển vọng và những tác động tiềm ẩn trong thời gian tới

Các bình luận từ các quan chức Mỹ cho thấy Washington không có nhiều mong muốn hoặc ý định quay trở lại các hoạt động quân sự toàn diện, điều có thể gây xáo trộn thị trường, đẩy giá cả tăng vọt và không được lòng một bộ phận lớn người dân Mỹ. Việc tạm dừng "Project Freedom" có thể là một dấu hiệu tích cực cho thấy khả năng tìm kiếm một giải pháp ngoại giao, mặc dù những sự cố gần đây vẫn cho thấy sự mong manh của tình hình.

Cộng đồng quốc tế sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ các diễn biến tại Eo biển Hormuz, một tuyến đường huyết mạch cho thương mại toàn cầu. Tương lai của khu vực này phụ thuộc vào khả năng các bên liên quan kiềm chế và tìm kiếm con đường đối thoại hiệu quả.