Tổng thống Trump gia hạn tối hậu thư eo biển Hormuz, Israel không kích Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kéo dài thời hạn chót cho việc mở lại eo biển Hormuz đến ngày 6 tháng 4, đồng thời tuyên bố các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển tốt đẹp. Động thái này diễn ra trong bối cảnh có thông tin về các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran, cùng với hàng loạt cuộc không kích của Israel vào các mục tiêu ở Iran và Lebanon.

Ảnh: The Guardian

Bối cảnh và động thái mới nhất từ Tổng thống Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố gia hạn thời hạn chót cho việc Iran mở lại eo biển Hormuz thêm 10 ngày, đến ngày 6 tháng 4. Ông Trump khẳng định yêu cầu này đến từ Tehran và các cuộc đàm phán đang diễn ra "rất tốt". Trước đó, vào thứ Bảy tuần trước, ông Trump đã đe dọa sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz. Sau đó, vào thứ Hai, ông hoãn mối đe dọa này trong 5 ngày, với lý do "các cuộc trò chuyện rất tốt và hiệu quả" với Iran về việc chấm dứt chiến tranh, một tuyên bố mà Tehran bác bỏ là "tin giả" nhằm "thao túng" thị trường dầu mỏ.

Diễn biến đàm phán và các cuộc tấn công quân sự

Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul tiết lộ trên đài Deutschlandfunk rằng Mỹ và Iran đã có những cuộc đàm phán gián tiếp và đại diện hai bên dự kiến sẽ gặp mặt trực tiếp "rất sớm" tại Pakistan. Tuy nhiên, thông tin này chưa được xác nhận độc lập. Pakistan đang nổi lên như một địa điểm tiềm năng cho các cuộc đàm phán, với việc Thủ tướng Shehbaz Sharif tuyên bố nước này sẵn sàng "tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán có ý nghĩa và mang tính quyết định". Tư lệnh Lục quân Pakistan, Asim Munir, cũng đã có cuộc gọi với Tổng thống Donald Trump vào cuối tuần trước để thảo luận về xung đột. Tehran được cho là ưu tiên Islamabad làm địa điểm đàm phán.

Trong khi đó, quân đội Israel cho biết đã thực hiện các cuộc không kích vào các mục tiêu ở Tehran vào sáng thứ Sáu, tấn công "cơ sở hạ tầng của chế độ khủng bố Iran ngay tại trung tâm Tehran". Các cuộc tấn công cũng nhắm vào "các địa điểm sản xuất tên lửa đạn đạo và hệ thống phòng không trên khắp Iran", bao gồm các bệ phóng và kho chứa tên lửa ở miền tây Iran và các cơ sở sản xuất tên lửa tại thủ đô. Truyền thông Lebanon cũng đưa tin một cuộc tấn công của Israel đã xảy ra ở ngoại ô phía nam Beirut, một thành trì của Hezbollah, với nhiều tiếng nổ được nghe thấy và khói bốc lên.

Lầu Năm Góc đang xem xét việc điều thêm tới 10.000 quân bộ binh đến Trung Đông, cung cấp thêm các lựa chọn quân sự cho Tổng thống Trump ngay cả khi ông cân nhắc các cuộc đàm phán hòa bình với Tehran. Tại một diễn biến khác, một tàu chở hàng treo cờ Thái Lan bị trúng vật thể lạ ở eo biển Hormuz vào đầu tháng này đã mắc cạn ngoài khơi đảo Qeshm của Iran. Cơ quan quản lý cảng của Kuwait cũng cho biết cảng Shuwaikh của nước này đã bị máy bay không người lái tấn công, gây thiệt hại vật chất.

Tác động kinh tế và phản ứng từ các quốc gia

Giá dầu thô Brent đã giảm sau thông báo mới nhất của ông Trump, nhưng thị trường chứng khoán ở Mỹ và châu Âu đã giảm mạnh vào thứ Năm, và tiếp tục ở châu Á vào thứ Sáu, do các nhà đầu tư lo ngại về cuộc chiến kéo dài. Trước tình hình gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, Ấn Độ đã cắt giảm thuế đối với dầu diesel và xăng. Bộ Thương mại Việt Nam cũng cho biết đã tạm thời miễn thuế môi trường đối với nhiên liệu để giảm giá hơn một phần tư.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã thông báo với các đồng minh rằng họ sẽ tham gia một lực lượng đặc nhiệm hàng hải đa quốc gia nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời vận động thành lập một liên minh để đảm bảo an toàn cho hoạt động vận chuyển qua tuyến đường thủy quan trọng này. Trong khi đó, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã cảnh báo rằng quân đội có thể "sụp đổ" do phải đối mặt với các yêu cầu ngày càng tăng và thiếu hụt nhân lực trong khi chiến đấu trên nhiều mặt trận.

Triển vọng hòa bình và những thách thức phía trước

Với việc Tổng thống Trump liên tục tuyên bố tiến triển trong đàm phán và các hoạt động quân sự đồng thời diễn ra, tình hình Trung Đông vẫn hết sức phức tạp và khó đoán định. Việc Đức chủ động trong việc môi giới đàm phán cùng sự sẵn lòng của Pakistan cho thấy nỗ lực quốc tế nhằm giảm leo thang căng thẳng. Tuy nhiên, các cuộc không kích của Israel và kế hoạch tăng cường quân số của Mỹ phản ánh nguy cơ xung đột vẫn còn hiện hữu. Các bên liên quan và cộng đồng quốc tế sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ liệu các cuộc đàm phán có thể diễn ra thành công và mang lại ổn định cho khu vực hay không.