Tổng thống Trump xem xét đề xuất hòa bình mới của Iran nhưng còn hoài nghi

Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 2 tháng 5 năm 2026 đã công bố rằng ông đang xem xét một đề xuất hòa bình 14 điểm mới từ Iran, được chuyển giao thông qua Pakistan. Mặc dù một lệnh ngừng bắn giữa hai bên đã được duy trì từ ngày 8 tháng 4, ông Trump vẫn bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc về khả năng chấp nhận đề xuất này, cho rằng Iran chưa "trả giá đủ" cho những hành động của mình.

Ảnh: Nguồn The Guardian

Bối cảnh và nguyên nhân của xung đột Mỹ-Iran

Xung đột giữa Hoa Kỳ và Israel với Iran bùng nổ vào cuối tháng 2 năm 2026. Mục tiêu chính mà Tổng thống Trump đưa ra khi phát động các cuộc tấn công vào tháng 2, ngay giữa các cuộc đàm phán hạt nhân, là nhằm ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Iran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của mình hoàn toàn vì mục đích hòa bình. Sau một thời gian căng thẳng, một lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực từ ngày 8 tháng 4 năm 2026, và một vòng đàm phán hòa bình tại Pakistan đã diễn ra nhưng không thành công.

Nội dung đề xuất hòa bình mới từ Iran và phản ứng từ Washington

Hai hãng tin bán chính thức của Iran, Tasnim và Fars, được cho là có mối liên hệ chặt chẽ với Vệ binh Cách mạng Iran, cho biết Tehran đã gửi một đề xuất hòa bình 14 điểm mới tới Mỹ thông qua Pakistan. Đề xuất này bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi các khu vực xung quanh Iran, dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với Eo biển Hormuz, giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon, cũng như một cơ chế kiểm soát mới cho eo biển.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump hôm thứ Bảy cho biết ông sẽ xem xét đề xuất này, nhưng ngay lập tức bày tỏ nghi ngờ. Ông đăng trên mạng xã hội rằng "không thể tưởng tượng rằng nó sẽ được chấp nhận vì họ vẫn chưa trả một cái giá đủ lớn cho những gì họ đã làm với Nhân loại và Thế giới trong 47 năm qua." Ông Trump cũng đã từ chối một đề xuất trước đó của Iran vào đầu tuần. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố rằng "quả bóng đang nằm trong sân của Hoa Kỳ để chọn con đường ngoại giao hoặc tiếp tục cách tiếp cận đối đầu," và Iran "đã chuẩn bị cho cả hai con đường."

Tình hình căng thẳng tại Eo biển Hormuz và các cảnh báo của Mỹ

Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, Iran đã duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ đối với Eo biển Hormuz, gây tắc nghẽn đáng kể dòng chảy dầu mỏ, khí đốt và phân bón ra nền kinh tế thế giới. Để đáp trả, Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, tước đi nguồn thu từ dầu mỏ mà Tehran cần để củng cố nền kinh tế đang suy yếu. Giá dầu hiện đang cao hơn khoảng 50% so với mức trước chiến tranh.

Mỹ cũng đã cảnh báo các công ty vận tải biển rằng họ có thể phải đối mặt với các lệnh trừng phạt nếu trả tiền cho Iran để đi qua Eo biển Hormuz một cách an toàn. Cảnh báo này không chỉ áp dụng cho tiền mặt mà còn cho "tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức hoặc các khoản thanh toán bằng hiện vật khác," bao gồm cả quyên góp từ thiện và thanh toán tại các đại sứ quán Iran.

Triển vọng ngoại giao và khả năng leo thang căng thẳng

Trong khi Iran thể hiện sự sẵn sàng cho cả đối thoại và đối đầu, Tổng thống Trump đã ngụ ý về khả năng hành động quân sự mới chống lại Iran. Phát biểu tại Florida, ông nói: "Nếu họ cư xử không đúng mực, nếu họ làm điều gì đó tồi tệ, chúng ta sẽ xem xét. Nhưng đó là một khả năng có thể xảy ra, chắc chắn rồi." Tuyên bố này cho thấy khả năng leo thang căng thẳng vẫn hiện hữu, bất chấp lệnh ngừng bắn và các nỗ lực ngoại giao.