Vụ Đánh Bom Tàu Hỏa ở Balochistan: Bạo Lực Ly Khai Leo Thang Tại Pakistan

Một vụ đánh bom tự sát đã gây ra cảnh tàn phá trên một đoàn tàu chở binh sĩ ở Quetta, tỉnh Balochistan của Pakistan, khiến ít nhất 24 người thiệt mạng và hơn 50 người bị thương. Quân đội Giải phóng Balochistan (BLA) đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công này, đánh dấu một sự leo thang đáng lo ngại trong làn sóng bạo lực ly khai tại khu vực, đặc biệt trong bối cảnh Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đang có chuyến thăm quan trọng tới Trung Quốc.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera

Bối cảnh gia tăng bạo lực và vụ tấn công đoàn tàu ở Balochistan

Vào ngày 24 tháng 5 năm 2026, một vụ đánh bom tự sát đã xảy ra tại Quetta, thủ phủ tỉnh Balochistan, phía tây nam Pakistan, nhằm vào một đoàn tàu chở binh sĩ. Vụ nổ đã khiến ít nhất 24 người thiệt mạng và hơn 50 người bị thương. Theo các báo cáo tại hiện trường từ Al Jazeera, một số ngôi nhà và tòa nhà liền kề đường ray đã bị hư hại nghiêm trọng, các toa tàu bị lật và bốc cháy. Tình trạng khẩn cấp đã được ban bố tại các bệnh viện công ở Quetta.

Vụ tấn công xảy ra trong bối cảnh Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đang có chuyến thăm Trung Quốc kéo dài bốn ngày, ngay trước cuộc gặp của ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh để kỷ niệm 75 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Pakistan được Trung Quốc coi là một "đối tác chiến lược toàn diện", với mối quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và an ninh chặt chẽ.

Trong những năm gần đây, Balochistan đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể các vụ tấn công của các nhóm ly khai. Viện Nghiên cứu Hòa bình Pakistan ghi nhận 254 vụ tấn công trong khu vực vào năm 2025, tăng khoảng 26% so với năm 2024. Báo cáo của Armed Conflict Location and Event Data (ACLED) chỉ ra rằng số vụ tấn công bằng thiết bị nổ tự chế (IED) và lựu đạn, chủ yếu nhắm vào các đoàn xe và đồn cảnh sát, đã tăng hơn 65% trong 11 tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024. Năm 2025, BLA cũng chịu trách nhiệm cho vụ tấn công khủng bố lớn nhất của Pakistan khi cướp chuyến tàu Jaffar Express, khiến 6 quân nhân thiệt mạng và hàng trăm người bị bắt làm con tin.

Quân đội Giải phóng Balochistan (BLA) và động cơ tấn công

Trách nhiệm về vụ tấn công đoàn tàu đã được Quân đội Giải phóng Balochistan (BLA) nhận. Đây là một nhóm ly khai vũ trang người Baloch, đấu tranh đòi độc lập cho Balochistan – tỉnh lớn nhất Pakistan về diện tích nhưng nhỏ nhất về dân số. BLA kịch liệt phản đối các khoản đầu tư lớn của Trung Quốc vào khu vực, đặc biệt là Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC) – một phần quan trọng của Sáng kiến Vành đai và Con đường của Chủ tịch Tập Cận Bình, nhằm kết nối vùng Tân Cương của Trung Quốc với cảng nước sâu Gwadar của Pakistan trên Biển Ả Rập.

BLA có một đội tấn công tự sát mang tên Lữ đoàn Majeed và đã được Hoa Kỳ chỉ định là "tổ chức khủng bố nước ngoài" vào tháng 8 năm 2025. Nhóm này nổi tiếng với khả năng tuyển mộ các chiến binh trẻ, thường có trình độ học vấn cao. BLA thường nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng và lực lượng an ninh ở Balochistan, nhưng cũng đã thực hiện các cuộc tấn công ở các khu vực khác, bao gồm cả thành phố cảng Karachi. Các mục tiêu của BLA còn bao gồm công dân và lợi ích của Trung Quốc trong khu vực, như tấn công lãnh sự quán Trung Quốc và trung tâm ngôn ngữ ở Karachi, và thậm chí triển khai phụ nữ đánh bom tự sát.

Balochistan là khu vực nghèo nhất Pakistan mặc dù sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú như than, vàng, đồng và khí đốt. BLA lập luận rằng doanh thu từ các tài nguyên này không được phân phối công bằng cho người dân Balochistan và phản đối sự kiểm soát của chính phủ liên bang đối với việc khai thác tài nguyên và an ninh.

Tác động của bạo lực đối với ổn định khu vực và đầu tư quốc tế

Các cuộc tấn công ly khai tại Balochistan có thể đặt ra thách thức lớn đối với nỗ lực của Pakistan trong việc thu hút và duy trì đầu tư từ Trung Quốc và Mỹ, nếu chúng làm lộ ra tình trạng bất ổn sâu sắc hơn trong nước. Phong trào ly khai Balochistan là một trong những vấn đề chưa được giải quyết, liên tục nhắc nhở về những thách thức đối với sự thống nhất của nhà nước Pakistan.

Yunas Samad, giáo sư danh dự về Nghiên cứu Nam Á tại Đại học Bradford, cho biết: “Sự dai dẳng của cuộc nổi dậy đã có những tác động đến hệ thống chính trị rộng lớn hơn của Pakistan. Các lo ngại về an ninh ở Balochistan ngày càng định hình quản trị và diễn ngôn chính trị, củng cố vai trò của quân đội và các cơ quan an ninh trong các vấn đề quốc gia, làm suy yếu quá trình dân chủ hóa.”

Ở cấp độ quốc tế, vấn đề này cũng rất quan trọng vì Pakistan là một quốc gia có vũ khí hạt nhân với tầm quan trọng chiến lược to lớn. Bất kỳ sự leo thang đáng kể nào trong tình hình bất ổn nội bộ ở một quốc gia có năng lực hạt nhân đều thu hút sự quan tâm của quốc tế, khiến các diễn biến ở Balochistan được theo dõi chặt chẽ cả trong khu vực và trên toàn cầu.

Tiềm năng khoáng sản quý hiếm và mối quan tâm của Mỹ tại Balochistan

Một vấn đề lớn khác là các đánh giá địa chất cho thấy Balochistan chứa 12 trong số 17 khoáng chất đất hiếm trong bảng tuần hoàn. Đất hiếm là những khoáng sản quan trọng được sử dụng để sản xuất một loạt các mặt hàng hiện đại, bao gồm pin, đồng hồ, dây điện, phần cứng quân sự, điện thoại thông minh và chất bán dẫn, cùng nhiều sản phẩm công nghệ khác.

Kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần thúc đẩy các kế hoạch đa dạng hóa kho dự trữ khoáng sản quan trọng của Washington nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, quốc gia hiện đang thống trị nguồn cung và chế biến khoáng sản đất hiếm của thế giới. Khi Thủ tướng Pakistan Sharif gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng vào tháng 9 năm 2025, ông đã đề nghị Mỹ tiếp cận các khoáng sản quan trọng và đất hiếm. Sau đó, vào tháng 12 năm 2025, Mỹ đã công bố khoản đầu tư 1,25 tỷ USD vào hoạt động khai thác khoáng sản quan trọng tại Reko Diq, Balochistan, để thúc đẩy "tăng trưởng kinh tế trong khu vực". Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược và kinh tế của Balochistan đối với các cường quốc toàn cầu.