Các ngôi sao lão tướng phá vỡ giới hạn tại World Cup 2026

World Cup 2026 đang chứng kiến một hiện tượng đáng chú ý khi nhiều ngôi sao bóng đá kỳ cựu vẫn quyết tâm chinh phục giải đấu lớn nhất hành tinh dù đã lớn tuổi. Các cầu thủ như Cristiano Ronaldo, Lionel Messi và Luka Modric đang phá vỡ các giới hạn truyền thống, nhờ sự hỗ trợ của khoa học thể thao hiện đại, ý chí bền bỉ và khả năng thích nghi chiến thuật.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera

Bối cảnh và nguyên nhân của hiện tượng cầu thủ lớn tuổi tại World Cup 2026

Tim Ream, hậu vệ 38 tuổi và là đội trưởng đội tuyển Mỹ tại World Cup 2026, từng nghĩ rằng việc tham dự một kỳ World Cup nữa sau Qatar 2022 là "khá khó xảy ra". Tuy nhiên, anh đã quyết tâm tiếp tục thi đấu để "vượt qua giới hạn của bản thân về thể chất và cảm xúc". Ream, người từng chơi cho Bolton Wanderers và Fulham, hiện là cầu thủ lớn tuổi nhất trong đội hình World Cup của Mỹ.

Anh không đơn độc trong thế hệ các cầu thủ kỳ cựu này. World Cup 2026 quy tụ nhiều cầu thủ ngoài 30 và 40 tuổi, bao gồm siêu sao Cristiano Ronaldo (41 tuổi) của Bồ Đào Nha, Luka Modric và Edin Dzeko (đều 40 tuổi), Yuto Nagatomo (39 tuổi) và huyền thoại Lionel Messi (sắp 39 tuổi). Trước giải đấu này, Roger Milla của Cameroon, người ghi bàn tại USA 1994 ở tuổi 42, là cầu thủ ngoài 40 duy nhất từng chơi ở một kỳ World Cup.

Khoa học thể thao và vai trò trong việc kéo dài sự nghiệp cầu thủ

Sự tiến bộ của khoa học thể thao đóng một vai trò quan trọng trong việc kéo dài tuổi thọ nghề nghiệp của các cầu thủ. Những ngày phục hồi bằng vài ly bia sau trận đấu đã qua đi. Giờ đây, nhiều cầu thủ tận dụng các phát triển từ dẫn lưu bạch huyết đến liệu pháp lạnh. Lượng lớn dữ liệu đo lường các dấu hiệu sinh học như sự thay đổi nhịp tim, oxy hóa cơ, biến động hormone và viêm nhiễm cũng có sẵn, bao gồm từ công nghệ đeo trên người.

Tuy nhiên, các chuyên gia lập luận rằng khoa học thể thao chỉ là một phần của hệ thống phức tạp gồm các yếu tố liên quan đến việc kéo dài tuổi thọ trong bóng đá. Giáo sư Vlatko Vucetic, chuyên gia thể dục học tại Đại học Zagreb và huấn luyện viên cá nhân của Luka Modric, khẳng định: "Đó không chỉ là khoa học, máy móc hay AI. Câu hỏi này luôn là về con người."

Ben Rosenblatt, cựu huấn luyện viên hiệu suất của đội tuyển Anh và giám đốc của 292 Performance, cho biết những tiến bộ trong khoa học thể thao và thu thập dữ liệu, cùng với việc tăng cường tập trung vào văn hóa sức khỏe và thể chất, đã giúp kéo dài sự nghiệp. Ông nhấn mạnh rằng việc hiểu biết về khoa học tập luyện và cách sắp xếp các buổi tập để tối ưu hóa hiệu suất và giảm nguy cơ chấn thương là "yếu tố sống còn" cho các cầu thủ.

Các nguyên tắc cơ bản vẫn rất quan trọng: tập luyện, phục hồi, giấc ngủ, lối sống, dinh dưỡng và hydrat hóa. Vucetic cũng ủng hộ việc sử dụng băng kháng lực để tăng cường độ dẻo dai của cơ bắp và các bài tập nhỏ rải rác trong ngày để duy trì sự sẵn sàng cho các yêu cầu bùng nổ như chạy nước rút, nhảy và thay đổi hướng đột ngột.

Yếu tố tâm lý, mối quan hệ và sự thích nghi của các cầu thủ kỳ cựu

Vucetic chỉ ra rằng các vận động viên cần xuất sắc ở tám "thông số": lối sống lành mạnh, hình thái cơ thể, kỹ năng vận động, kiến thức vận động (khả năng học chuyển động), năng lực năng lượng (đặc biệt là thể lực hiếu khí và kỵ khí), tinh thần, trí thông minh và địa vị kinh tế-xã hội. Ông cũng nhấn mạnh việc duy trì động lực và tình yêu với bóng đá là yếu tố then chốt cho sự nghiệp lâu dài, bởi các cầu thủ lớn tuổi phải làm việc chăm chỉ hơn để đạt được những thành quả ngày càng giảm dần. Đối với Modric, đó là mong muốn trở thành "phiên bản tốt nhất của chính mình" và tình yêu bền bỉ với trò chơi, "chơi như một đứa trẻ trên cát", theo cách nói ở Croatia.

Tim Ream chia sẻ rằng quá trình phục hồi trở nên khó khăn hơn khi anh già đi, và anh đã áp dụng Pilates, liệu pháp ánh sáng đỏ và ưu tiên giấc ngủ để hỗ trợ. Phần khó nhất của việc chơi bóng ở tuổi 38 là phải xa gia đình trong thời gian dài, nhưng anh xem việc tiếp tục thi đấu là cách "làm gương cho ba đứa con của mình về việc đặt mục tiêu và theo đuổi, tự thúc đẩy bản thân, kiên trì, quyết tâm và khả năng lãnh đạo".

Paddy Hogben, huấn luyện viên thể lực và phục hồi tại câu lạc bộ Brentford FC, đã đồng tác giả một bài báo học thuật về sự nghiệp lâu dài trong thể thao chuyên nghiệp, nhấn mạnh tầm quan trọng của các biến số "tâm lý xã hội và tổ chức" – như một môi trường hỗ trợ và phẩm chất lãnh đạo. Ông nhận thấy rằng các cầu thủ thường đề cập đến "cơ hội và các mối quan hệ" nhiều hơn là lối sống và thể chất. Các cầu thủ lớn tuổi thành công thường mang lại giá trị văn hóa hoặc xã hội cho câu lạc bộ của họ, thể hiện qua trí tuệ cảm xúc, khả năng giao tiếp và lãnh đạo trên sân.

Các cựu binh chơi bóng ở độ tuổi trung niên thường phải điều chỉnh lối chơi để bù đắp cho đôi chân chậm chạp bằng những lợi thế như tầm nhìn được nâng cao. Ream cho biết cải thiện lớn nhất của anh là "khả năng nhìn nhận mọi thứ khi chúng đang phát triển và đang xảy ra, đồng thời hiểu và thích nghi với các huấn luyện viên khác nhau". Điều này đòi hỏi phải hiểu "khía cạnh giao tiếp giữa các cá nhân trong trò chơi này, bởi vì tất cả là về kết nối, giao tiếp, mối quan hệ trong và ngoài sân cỏ". Các chiến thuật và vị trí cũng rất quan trọng; một Ronaldo lớn tuổi sẽ không muốn bị yêu cầu hoạt động rộng khắp trên sân nữa mà sẽ được bố trí vào vai trò phù hợp nhất với anh.

Tác động và triển vọng của sự nghiệp bền vững trong bóng đá

Trong tương lai, Rosenblatt tin rằng việc tổng hợp lượng lớn dữ liệu sẵn có để tạo ra một bức tranh toàn diện hơn về cầu thủ có thể "chuyển đổi" cách tiếp cận để kéo dài tuổi thọ nghề nghiệp. "Đó là kiểu chén thánh, bởi vì bạn có thể cung cấp sự rõ ràng cho một huấn luyện viên hoặc một ông chủ về khả năng của cầu thủ theo từng trận đấu hoặc trong suốt một mùa giải, và sau đó là những gì họ cần phát triển," ông nói.

Kéo dài sự nghiệp có nghĩa là thiết lập thói quen, kỷ luật và những gì hiệu quả từ sớm. Ream khuyên rằng: "Hãy tìm ra những điều này và bắt đầu thực hiện chúng sớm, bởi vì nó sẽ giúp bạn về lâu dài." Điều này cho thấy rằng sự nghiệp bền vững trong bóng đá hiện đại không chỉ đòi hỏi tài năng thể chất mà còn là sự đầu tư toàn diện vào bản thân từ cả khía cạnh khoa học, tâm lý và xã hội.