Chị em Gaza đoạt giải nhờ biến gạch vụn thành vật liệu tái chế

Hai chị em tuổi teen Farah và Tala Mousa đến từ Gaza đã giành chiến thắng giải thưởng môi trường danh giá Earth Prize khu vực Trung Đông. Họ được vinh danh nhờ sáng kiến biến những đống đổ nát do xung đột thành gạch xây dựng có thể tái sử dụng, thể hiện nỗ lực biến thảm họa thành cơ hội tái thiết.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh tàn phá và động lực sáng tạo tại Gaza

Sau khi toàn bộ thành phố của họ ở Gaza biến thành đống đổ nát, hai chị em Tala (17 tuổi) và Farah Mousa (15 tuổi) đã tìm kiếm một giải pháp để biến sự phá hủy thành điều gì đó hữu ích. Ngôi nhà của họ đã bị phá hủy vào tháng Tám, buộc gia đình phải sống trong một chiếc lều. Tala chia sẻ với BBC rằng: "Mọi thứ xung quanh chúng tôi đã thúc đẩy chúng tôi suy nghĩ về một giải pháp."

Xung đột ở Gaza, bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 năm 2023 sau cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu vào miền nam Israel, đã gây ra sự tàn phá nặng nề. Liên Hợp Quốc ước tính 1,9 triệu người ở Gaza – gần 90% dân số – đã phải di dời. Đến đầu năm 2025, thiệt hại ở dải đất này ước tính lên tới 70 tỷ USD, với hàng triệu tấn gạch vụn chất đống trên các con phố.

Quá trình phát triển và đặc tính của gạch tái chế

Farah và Tala đã phát triển loại gạch này gần nơi chiếc lều mà họ đang sống. Quy trình sản xuất bao gồm nghiền nát gạch vụn, sàng lọc các mảnh vỡ, sau đó trộn chúng với các vật liệu như đất sét, tro và bột thủy tinh. Các cô gái đã thử nghiệm gạch của mình bằng cách giúp một người hàng xóm giữ chặt lều trong thời tiết xấu.

Farah giải thích với BBC World Service's Newsday rằng những viên gạch này có chi phí thấp và trọng lượng nhẹ, được thiết kế cho "mục đích không chịu tải, như lát vỉa hè, vách ngăn và bồn cây cảnh." Dù đã mất bản thử nghiệm đầu tiên trong lần di dời gần nhất, chị em Tala và Farah cho biết họ được thúc đẩy bởi sự tàn phá xung quanh. Tala nói: "Ngay cả khung cảnh từ cửa sổ lều của chúng tôi cũng trở thành động lực chính. Chúng tôi đã biến một điều tiêu cực thành điều tích cực bằng cách từ chối coi gạch vụn chỉ là biểu tượng của sự hủy diệt và mất mát."

Giải thưởng Earth Prize và kế hoạch mở rộng sáng kiến

Farah và Tala Mousa đã được vinh danh là người chiến thắng khu vực Trung Đông của giải thưởng Earth Prize, một giải thưởng dành cho thanh thiếu niên tập trung vào các giải pháp cho thách thức môi trường. Với số tiền thưởng 12.500 USD, hai chị em dự định tổ chức các buổi hội thảo để đào tạo khoảng 100 thanh niên cách tự sản xuất gạch tái chế, với mục tiêu sản xuất ít nhất 200 viên gạch.

Farah nói: "Thay vì chỉ chờ đợi sự giúp đỡ từ bên ngoài, chúng tôi muốn mọi người tự tham gia vào công cuộc tái thiết." Giải thưởng Earth Prize đã công bố những người chiến thắng khu vực châu Âu và châu Phi. Một thanh niên 18 tuổi ở Ireland đã thắng giải với sáng kiến nhựa phân hủy sinh học, và hai thanh niên 17 tuổi ở Kenya nhận giải nhờ phát triển hệ thống lọc khí thải phương tiện giá rẻ. Bốn khu vực khác vẫn đang chờ công bố người chiến thắng cuối cùng.

Tác động của xung đột và triển vọng tái thiết Gaza

Cuộc chiến ở Gaza, do cuộc tấn công của Hamas vào tháng 10 năm 2023 gây ra, đã khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và 251 người bị bắt làm con tin. Trong chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza kể từ đó, hơn 72.700 người đã thiệt mạng, bao gồm 856 người kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào tháng 10 năm 2025, theo Bộ Y tế do Hamas điều hành tại vùng lãnh thổ này.

Lệnh ngừng bắn, một phần trong kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm chấm dứt chiến tranh, cũng cam kết tái thiết vùng lãnh thổ "vì lợi ích của người dân Gaza." Tuy nhiên, các cơ quan nhân đạo cho biết các hoạt động quy mô lớn như vậy vẫn chưa được triển khai. Sáng kiến của chị em Mousa mang lại một tia hy vọng về khả năng tự lực tái thiết trong bối cảnh khó khăn này.