Anh tạm dừng dự án cửa sổ thương mại đơn nhất hậu Brexit, tiêu tốn 110 triệu bảng

Chính phủ Anh đã âm thầm dừng dự án "cửa sổ thương mại đơn nhất" (STW) nhằm đơn giản hóa quy trình xuất nhập khẩu hậu Brexit, dù đã chi 110 triệu bảng Anh cho các nhà thầu Deloitte và IBM. Dự án này được hứa hẹn từ năm 2020 nhưng đã bị tạm dừng từ năm 2024 do lo ngại về chi phí và không có thêm khoản chi nào kể từ đầu năm ngoái.

Ảnh: Nguồn The Guardian

Bối cảnh và cam kết về biên giới thương mại hậu Brexit của Vương quốc Anh

Vào năm 2020, chính phủ Bảo thủ trước đây của Vương quốc Anh đã cam kết xây dựng "biên giới hiệu quả nhất thế giới" vào năm 2025 như một phần của kế hoạch thương mại mới sau khi nước này rời khỏi Liên minh châu Âu (EU). Một trong những sáng kiến trọng tâm là dự án "cửa sổ thương mại đơn nhất" (STW), được kỳ vọng sẽ đơn giản hóa các quy trình biên giới hậu Brexit. Mục tiêu của STW là tạo ra một nền tảng kỹ thuật số duy nhất, nơi các nhà nhập khẩu và xuất khẩu có thể tải lên tất cả các tài liệu liên quan đến hàng hóa trước khi vận chuyển.

Để thực hiện dự án này, chính phủ đã ký hợp đồng với các công ty công nghệ lớn là Deloitte và IBM. Kể từ khi Brexit chính thức diễn ra, các thỏa thuận biên giới của Anh đã gặp phải hàng loạt sự chậm trễ. Văn phòng Kiểm toán Quốc gia ước tính rằng chính phủ đã chi ít nhất 4,7 tỷ bảng Anh cho việc kiểm soát biên giới hậu Brexit vào năm 2024.

Diễn biến và chi phí của dự án "Cửa sổ Thương mại Đơn nhất"

Mặc dù được kỳ vọng cao, dự án STW đã bị tạm dừng vào năm 2024 do lo ngại về chi phí thực hiện. Theo các báo cáo và phản hồi từ các yêu cầu tự do thông tin do tổ chức tư vấn TaxWatch đệ trình và được tờ Financial Times tiếp cận, không có khoản tiền nào được chi cho dự án này kể từ tháng 1 năm ngoái (2025). Bộ Tài chính Anh cũng xác nhận rằng chương trình đã "kết thúc sớm".

Tổng cộng, chính phủ Anh đã chi 110 triệu bảng Anh cho hợp đồng với Deloitte và IBM mà không thu được kết quả như mong đợi. Ông Mike Lewis, Giám đốc TaxWatch, chia sẻ với Financial Times: "Mọi thứ cho thấy cửa sổ thương mại đơn nhất đã bị hủy bỏ mà HMRC (Cơ quan Thuế và Hải quan Hoàng gia) hay Deloitte và IBM không hề giao nộp bất kỳ sản phẩm nào sau khi đã chi hơn 110 triệu bảng Anh. Nhưng dường như cả HMRC lẫn các bộ trưởng đều không muốn thừa nhận điều này."

Phản ứng chính thức và cam kết còn bỏ ngỏ từ chính phủ Anh

Mặc dù thực tế cho thấy dự án đã ngừng hoạt động, chính phủ Anh vẫn đưa ra những tuyên bố thận trọng. Một phát ngôn viên của chính phủ cho biết việc "thực hiện" STW đã bị tạm dừng trong năm tài chính 2025-26, nhưng "phát triển chính sách" vẫn đang tiếp diễn. Tuy nhiên, không có khung thời gian cụ thể nào được đưa ra cho việc triển khai dự án.

Một tài liệu chính sách thương mại được công bố năm ngoái cũng khẳng định "chính phủ vẫn có ý định triển khai một cửa sổ thương mại đơn nhất" và cam kết "giảm thiểu gánh nặng hành chính và những khó khăn mà các doanh nghiệp giao dịch quốc tế gặp phải". Mặc dù STW được hứa hẹn bởi chính phủ Bảo thủ, Công đảng của Keir Starmer cũng từng cam kết sẽ tiếp tục dự án này nếu lên nắm quyền.

Tác động của Brexit đối với thương mại và triển vọng của Vương quốc Anh

Thông tin về việc tạm dừng dự án STW được đưa ra gần một thập kỷ sau cuộc bỏ phiếu Brexit vào năm 2016. Theo thỏa thuận do chính phủ của Boris Johnson đàm phán, Vương quốc Anh hiện có quan hệ thương mại miễn thuế quan với EU. Tuy nhiên, quyền tiếp cận thị trường vẫn bị hạn chế bởi các quy tắc và quy định khác, và vẫn còn rất xa so với tình trạng thành viên trước đây của Vương quốc Anh trong thị trường chung và liên minh thuế quan.

Xuất khẩu hàng hóa của Anh đã bị ảnh hưởng nặng nề, với khối lượng giảm mạnh sau khi giai đoạn chuyển tiếp Brexit kết thúc vào tháng 1 năm 2021. Trong năm 2024, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa từ Vương quốc Anh sang EU đã thấp hơn 18% so với mức của năm 2019 tính theo giá trị thực.