Cuộc sống thường nhật của giáo viên Tehran giữa bối cảnh chiến tranh và khủng hoảng kinh tế năm 2026

Thủ đô Tehran của Iran đang oằn mình chống chọi với những thách thức từ "Chiến tranh Ramadan" – tên gọi phổ biến của cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran. Giáo viên Mehran, 47 tuổi, đang chật vật điều hướng cuộc sống hàng ngày bị gián đoạn bởi internet yếu, giá cả leo thang và những nỗ lực duy trì sự bình thường, đồng thời tìm thấy niềm an ủi trong các cuộc tụ họp cộng đồng.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera

Bối cảnh chiến sự và tác động đến giáo dục Iran năm 2026

Cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran, được người dân địa phương gọi là "Chiến tranh Ramadan", đã làm gián đoạn sâu sắc cuộc sống thường nhật tại Iran. Các trường đại học, trường học và ngành công nghiệp bị đánh bom, khiến đường phố trở nên vắng vẻ. Mehran, một giáo viên 47 tuổi ở trung tâm Tehran, buộc phải chuyển sang dạy học trực tuyến từ một góc chật hẹp trong căn hộ khi phương pháp học từ xa trở thành tiêu chuẩn mới. Ông chia sẻ với Al Jazeera: "Cuộc sống ở đây không dừng lại như một số người có thể tưởng tượng, nhưng nó đã mang một nhịp điệu hoàn toàn khác."

Sau những hạn chế internet trong giai đoạn đầu chiến tranh, hệ thống giáo dục Iran chuyển sang nền tảng học trực tuyến nội địa "Shad". Tuy nhiên, theo Mehran, "Internet quốc gia vẫn có sẵn, nhưng nó trở nên yếu đến mức khó chịu do lượng người dùng tăng vọt." Điều này thường xuyên khiến giọng ông bị ngắt quãng và hàng chục học sinh đột ngột biến mất khỏi nền tảng.

Thực trạng cuộc sống chật vật của các gia đình ở Tehran

Trong căn hộ nhỏ ở khu phố Amirabad, cuộc sống của gia đình Mehran là một sự hỗn loạn của những hoạt động chồng chéo. Con gái Mehraneh, 14 tuổi, phải nheo mắt vào một chiếc máy tính bảng cũ để học bài ở phòng khách. Con trai Sam, 8 tuổi, bám lấy điện thoại thông minh của mẹ, đứng gần cửa sổ để bắt tín hiệu mạnh nhất. Trong khi đó, vợ ông, Azadeh, 41 tuổi, quản lý tài chính cho một công ty tư nhân từ một phòng khác, công việc mà cô đã chuyển hoàn toàn sang làm việc từ xa. Mehran than thở: "Internet yếu chỉ có thể duy trì một kết nối ổn định, chứ đừng nói đến ba hay bốn cùng lúc. Thêm vào đó là không gian chật chội và hoàn toàn thiếu riêng tư, gánh nặng hàng ngày chỉ nhân lên."

Sau giờ học trực tuyến, Mehran phải đi đến hiệu thuốc gần nhà để mua thuốc tim cho mẹ. Dù ban đầu các kệ hàng có vẻ đầy đủ, nhưng thực tế hàng chục loại thuốc thiết yếu đã không có sẵn trong hơn một tháng. Mehri, một nhân viên nhà thuốc trẻ, cho biết giá cả của cả thuốc nội và ngoại đã tăng vọt. Sau khi mua đủ thuốc cho một tháng, Mehran nhận ra: "Thuốc bây giờ chiếm một phần tư tiền lương của tôi; trước đây chỉ khoảng bảy phần trăm." Ông tự cho mình là may mắn, vì nhiều gia đình khác phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng các loại thuốc cứu sinh do lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran và các chuyến bay bị đình chỉ đã làm tê liệt chuỗi cung ứng.

Khủng hoảng kinh tế và các nỗ lực ứng phó tại Iran

Áp lực kinh tế trở nên rõ rệt hơn tại chợ điện tử Jomhouri. Mehran đến đây để mua một chiếc tivi mới phục vụ World Cup 2026 (tổ chức tại Mexico, Mỹ và Canada), vì chiếc tivi cũ của ông đã bị hư hỏng do các vụ nổ gần nhà trong tuần cuối cùng của cuộc chiến. Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất ở Iran, và đội tuyển quốc gia của họ đang đóng quân tại Mexico giữa bối cảnh xung đột với Mỹ.

Giữa tình trạng siêu lạm phát, Mehran chọn đi tàu điện ngầm thay vì taxi. Giao thông công cộng đã được miễn phí kể từ khi chiến tranh bắt đầu, một biện pháp của chính phủ nhằm giảm ùn tắc và tiết kiệm xăng. Một người bán hàng điện tử nhận xét: "Chiến tranh khiến giao thông miễn phí, nhưng lại khiến mọi thứ khác trở nên không thể chi trả, đặc biệt là thực phẩm." Người bán hàng lưu ý rằng giá tivi trong cửa hàng của anh ta đã tăng từ 40 đến 60 triệu rial (khoảng 29 đến 44 USD) – tương đương với sự sụt giảm mạnh của đồng nội tệ rial so với đô la Mỹ. Tại một cửa hàng bán giá đỡ tivi gần đó, Ali Morad, 59 tuổi, cho biết giá đã tăng gấp đôi kể từ mùa đông năm ngoái, mặc dù hàng hóa hoàn toàn được sản xuất trong nước. Ông đổ lỗi cho tiền lương, tiền thuê nhà và chi phí nguyên liệu thô tăng vọt, đã khiến khách hàng rời đi do sức mua của họ cạn kiệt.

Tinh thần đoàn kết cộng đồng giữa thử thách chiến tranh

Mệt mỏi sau chợ, Mehran nghỉ ngơi tại công viên công cộng Osta gần đó. Khung cảnh tại đây yên bình đến lạ thường: trẻ em chơi đùa, gia đình dã ngoại, và những người đàn ông trẻ tuổi tập thể dục. Mehran suy tư: "Trong khoảnh khắc, nhìn cảnh này, bạn quên mất chúng ta đang sống dưới sự phong tỏa. Bạn thấy Tehran đang giành lại quyền được sống từ tin tức chiến tranh không ngừng nghỉ."

Tuy nhiên, Mona, 22 tuổi, lại nhìn thấy một thực tế khác. Cô cho rằng sự yên bình chỉ là "bộ mặt của một thành phố học cách nhảy múa trên bờ vực khủng hoảng". Mona giải thích với Al Jazeera rằng những người trong công viên không phải để tản bộ, mà là tìm kiếm một không gian tự do để hít thở, khi ngân sách gia đình của họ đã bị giảm sút nghiêm trọng do chi phí thực phẩm và hóa đơn internet tăng gấp đôi. Đối với Mona, những người đi công viên đang che giấu sự kiệt sức sâu sắc đằng sau vẻ ngoài thanh bình: "Cứ như thể họ đã cùng nhau quyết định tự cho mình một giờ ngừng bắn khỏi ý nghĩ chiến tranh trước khi phải trở về nhà."

Khi màn đêm buông xuống Tehran, Mehran không về nhà. Thay vào đó, ông đến Quảng trường Enghelab (Cách mạng) gần Đại học Tehran. Tại đây, hàng trăm người tụ tập hàng đêm để hô vang khẩu hiệu dân tộc và hát ủng hộ nhà nước cùng lực lượng vũ trang. Mehran nói: "Những cuộc tụ họp này khiến chúng tôi cảm thấy như tất cả chúng tôi đang ở cùng một chiến hào. Chúng tôi có thể không có máy bay ném bom tàng hình hay tàu sân bay, nhưng chúng tôi có tiếng nói và sự hiện diện thể chất của mình. Chiến tranh có thể đã lấy đi sự thoải mái của chúng tôi, nhưng nó đã mang lại cho chúng tôi sự đoàn kết xã hội." Những cuộc tụ họp này, bắt đầu như một tuyên bố chính trị, đã phát triển thành một điểm tựa tâm lý, mang lại nhịp điệu ổn định trong thời điểm mọi nhịp điệu khác đều sụp đổ.