Kenya tê liệt vì đình công phản đối giá nhiên liệu tăng vọt

Hàng nghìn người đi lại ở Kenya đã bị mắc kẹt và nhiều doanh nghiệp bị tê liệt khi các nhà điều hành vận tải công cộng tiến hành cuộc đình công toàn quốc, phản đối việc chính quyền tăng giá nhiên liệu lên mức kỷ lục hơn 20% vào cuối tuần trước. Các tuyến đường chính ở thủ đô Nairobi vắng vẻ, buộc nhiều người phải đi bộ đi làm, và các khu vực khác trên cả nước cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh và nguyên nhân của cuộc đình công giá nhiên liệu ở Kenya

Cuộc đình công diễn ra vài ngày sau khi Cơ quan Quản lý Năng lượng và Dầu mỏ (Epra) thông báo tăng giá xăng và dầu diesel lên mức kỷ lục, với mức tăng hơn 20%. Cụ thể, giá dầu diesel tăng lên 242 shilling (khoảng 1,8 USD) mỗi lít và xăng là 1,65 USD mỗi lít.

Kenya, giống như nhiều quốc gia châu Phi khác, phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu nhiên liệu từ khu vực Vịnh. Nguồn cung này đã bị gián đoạn do xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran, bắt đầu vào ngày 28 tháng 2. Mặc dù lệnh ngừng bắn đã được tuyên bố, giá nhiên liệu vẫn ở mức cao do eo biển Hormuz, nơi một phần năm lượng dầu của thế giới đi qua, vẫn bị phong tỏa.

Liên minh Ngành Giao thông Vận tải (TSA) cáo buộc chính phủ không đủ nỗ lực bảo vệ người dân Kenya khỏi việc giá nhiên liệu tăng cao, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt nói chung.

Các chi tiết và diễn biến mới nhất của tình hình

Nhiều hành khách đã bị mắc kẹt tại các bến xe buýt ở thủ đô Nairobi vào buổi sáng. Những người đến từ nơi khác vào Nairobi cũng không thể di chuyển vào thành phố. Một cư dân Kitengela, ngoại ô Nairobi, tên Charles, chia sẻ với hãng tin Reuters: "Không có xe buýt matatu nào... Chúng tôi từng trả 100 đến 150 shilling, bây giờ là 300. Cuộc sống trở nên quá khó khăn. Vì vậy, xin hãy, [Tổng thống William] Ruto, ở bất cứ đâu, nếu ông có thể lắng nghe chúng tôi, người Kenya, xin hãy giảm giá nhiên liệu."

Trong một số khu vực của Nairobi và các nơi khác trên cả nước, cảnh sát đã phải dùng hơi cay để giải tán những người biểu tình chặn đường bằng lốp xe cháy và rào chắn. Cảnh sát trưởng Nairobi, Issa Mohamud, cho biết sáu cảnh sát đã bị thương trong các cuộc đụng độ, năm xe cảnh sát và một xe dân sự bị hư hỏng. Tổng cộng 225 người đã bị bắt giữ sau các cuộc biểu tình.

Trước cuộc đình công, Liên minh Ngành Giao thông Vận tải (TSA) đã kêu gọi tất cả người dùng phương tiện, bao gồm cả lái xe tư nhân, xe buýt công cộng (matatus) và xe tải, tránh ra đường như một phần của cuộc phong tỏa phối hợp. TSA nhấn mạnh rằng hành động này "không chỉ dành cho các nhà điều hành vận tải, mà còn cho mọi công dân Kenya."

Phản ứng và bình luận từ các bên liên quan về cuộc khủng hoảng giá nhiên liệu

TSA đã kêu gọi đảo ngược các đợt tăng giá được công bố vào tuần trước và giảm giá nhiên liệu khoảng 35%. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính John Mbadi nói với đài truyền hình địa phương NTV rằng việc tăng giá nhiên liệu là "đáng tiếc" và thừa nhận nó đang gây tổn hại cho nền kinh tế. Tuy nhiên, ông cho rằng cuộc đình công là "hoàn toàn không cần thiết" và chính phủ sẽ chỉ đưa ra các quyết định "có cơ sở, không cảm tính." Ông đặt câu hỏi: "Tại sao chúng ta lại cố gắng giải quyết một vấn đề toàn cầu bằng các biện pháp trong nước?"

Tháng trước, chính phủ đã giảm thuế VAT đối với nhiên liệu từ 16% xuống 8% cho đến tháng 7, nhưng vẫn có nhiều lời kêu gọi chính phủ cần làm nhiều hơn. Ông Mbadi nói thêm rằng chính phủ có thể xem xét thêm các biện pháp giảm thuế nếu giá toàn cầu tiếp tục tăng.

Tác động và triển vọng sắp tới của tình hình ở Kenya

Chi phí nhiên liệu cao đang bị đổ lỗi cho việc tăng giá lương thực và các hàng hóa, dịch vụ cơ bản khác, với các phương tiện dịch vụ công cộng đã tăng giá vé. Tuy nhiên, chưa có thỏa thuận nào đạt được giữa chính phủ và các nhà điều hành vận tải, làm dấy lên lo ngại rằng cuộc đình công có thể tiếp diễn, tiếp tục gây ra những gián đoạn nghiêm trọng cho nền kinh tế và đời sống người dân Kenya.