EU và châu Á kêu gọi tiết kiệm năng lượng do xung đột Iran

Trước tình hình giá dầu và khí đốt tăng vọt do xung đột tại Iran, Liên minh châu Âu cùng nhiều quốc gia châu Á đã đưa ra các khuyến nghị và biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy người dân và doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng, giảm bớt áp lực lên nguồn cung toàn cầu.

Ảnh: Global News

Bối cảnh và nguyên nhân của khủng hoảng năng lượng hiện tại

Ủy viên Năng lượng Liên minh châu Âu (EU), Dan Jørgensen, đã kêu gọi người dân trong khối giảm việc lái xe, làm việc tại nhà và thực hiện các biện pháp khác nhằm giảm nhu cầu về dầu mỏ và khí đốt. Lời kêu gọi này được đưa ra trong bối cảnh xung đột tại Iran đang gây căng thẳng nghiêm trọng lên nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Ông Jørgensen cho biết, kể từ khi xung đột ở Trung Đông bùng phát, giá khí đốt tại EU đã tăng khoảng 70% và giá dầu tăng 60%. Ông cảnh báo rằng những hậu quả của cuộc khủng hoảng này đối với thị trường năng lượng sẽ không thể kết thúc trong thời gian ngắn, bởi vì cơ sở hạ tầng năng lượng gần Vịnh Ba Tư đã bị "hủy hoại" do chiến sự.

Các khuyến nghị và biện pháp tiết kiệm năng lượng từ EU và IEA

EU đang yêu cầu các quốc gia thành viên thực hiện kế hoạch 10 điểm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhằm giảm nhu cầu dầu mỏ toàn cầu. Một số biện pháp chính được IEA khuyến nghị bao gồm:

• Khuyến khích "làm việc tại nhà bất cứ khi nào có thể".
• "Giảm giới hạn tốc độ trên đường cao tốc ít nhất 10 km/h". Biện pháp này gợi nhớ cuộc khủng hoảng giá dầu năm 1973, khi Mỹ áp đặt giới hạn tốc độ quốc gia 89 km/h (55 mph) trên tất cả các đường cao tốc vào năm 1974, và giới hạn này chỉ được dỡ bỏ vào năm 1995.
• Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng.
• Áp dụng luân phiên quyền sử dụng ô tô cá nhân trên các tuyến đường lớn ở thành phố vào các ngày khác nhau.
• Tăng cường chia sẻ xe ô tô và áp dụng các phương pháp lái xe tiết kiệm nhiên liệu.
• Chuyển sang "giải pháp nấu ăn hiện đại" như bếp điện để giảm sự phụ thuộc vào khí đốt dùng để nấu ăn.

Ông Jørgensen nhấn mạnh rằng các khuyến nghị này không thể áp dụng "một cách rập khuôn" cho tất cả các quốc gia, và EU không mong đợi tất cả các thành viên thực hiện toàn bộ 10 công cụ giảm nhu cầu. Tuy nhiên, ông khuyến nghị mỗi quốc gia nên xem xét các khả năng mà họ có. EU cũng mong muốn một cách tiếp cận phối hợp để tránh các phản ứng rời rạc từ các quốc gia thành viên.

Phản ứng và hành động của các quốc gia châu Á và Canada

Ngoài EU, nhiều quốc gia châu Á, vốn phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, cũng đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng từ đầu tháng 4 năm 2026 khi nguồn cung dầu và khí đốt bị ảnh hưởng, đẩy chi phí tăng cao:

• Thái Lan: Yêu cầu công chức làm việc tại nhà trong tương lai gần, tạm dừng các chuyến công tác nước ngoài và sử dụng cầu thang bộ thay vì thang máy.
• Pakistan: Bắt buộc áp dụng tuần làm việc 4 ngày, làm việc tại nhà cho phần lớn dịch vụ công và yêu cầu tất cả các trường đại học tổ chức lớp học trực tuyến để "bảo tồn tài nguyên".
• Việt Nam: Chính phủ đã kêu gọi các doanh nghiệp tư nhân xem xét cho phép nhân viên của họ làm việc tại nhà.
• Ấn Độ: Đã yêu cầu người tiêu dùng khí hóa lỏng (LPG) tránh mua hàng hoảng loạn.
• Sri Lanka: Giới thiệu chế độ phân bổ nhiên liệu từ Chủ nhật: xe máy được phân bổ 5 lít, ô tô 15 lít và xe buýt 60 lít nhiên liệu mỗi tuần. Các nhà chức trách cho biết cảnh sát sẽ được triển khai để giảm hàng chờ và hạn chế tích trữ.

Tại Canada, Liên đoàn Lao động Tổng hợp British Columbia (BCGEU) đang kêu gọi chính quyền tỉnh cho phép nhân viên được điều chỉnh theo luật tỉnh "làm việc tại nhà toàn thời gian, nếu có thể" trong bối cảnh khủng hoảng Iran tiếp diễn. Chủ tịch BCGEU, Paul Finch, cho biết giá xăng tăng cao đặt gánh nặng không đáng có lên người lao động và việc làm việc tại nhà có thể giúp giảm bớt gánh nặng này, đồng thời giảm phát thải và tắc nghẽn giao thông.

Tác động và triển vọng về an ninh năng lượng trong tương lai

Các biện pháp tiết kiệm năng lượng được đề xuất không chỉ mang tính ngắn hạn. Ông Jørgensen nhấn mạnh rằng ngay cả khi hòa bình có được thiết lập ngay lập tức, thị trường năng lượng cũng sẽ không trở lại bình thường trong tương lai gần. Điều này đòi hỏi các chính sách và hành vi tiết kiệm năng lượng phải được duy trì và phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia.

Xung đột tại Iran đã tạo ra một cú sốc năng lượng lớn, buộc các chính phủ trên khắp thế giới phải hành động nhanh chóng để giảm thiểu tác động lên người dân và nền kinh tế, đồng thời định hình lại các chiến lược năng lượng dài hạn.