Giá dầu vượt 100 USD khi Iran tấn công, Mỹ xả dự trữ chiến lược

Giá dầu thô quốc tế đã tăng vọt lên hơn 100 USD/thùng trong những ngày qua do các cuộc tấn công của Iran vào các mục tiêu năng lượng trọng yếu ở Trung Đông. Diễn biến này diễn ra bất chấp nỗ lực từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế và Mỹ nhằm ổn định thị trường.

Ảnh: Nguồn The Guardian

Bối cảnh và nguyên nhân của sự tăng giá dầu mạnh mẽ

Giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng trong những ngày gần đây, lần đầu tiên sau bốn năm, do các cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn của Iran nhằm vào các cơ sở năng lượng ở Trung Đông. Các cuộc tấn công này diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột Mỹ-Israel chống lại Iran leo thang, khiến chế độ Iran tăng cường nhắm mục tiêu vào các mục tiêu kinh tế trên khắp khu vực.

Một số tàu buôn đã bị tấn công trong và quanh Eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường huyết mạch quan trọng nhất của thương mại toàn cầu. Chủ sở hữu tàu Mayuree Naree, đăng ký tại Thái Lan, cho biết ba thủy thủ đoàn trên tàu "được cho là đang bị mắc kẹt". Iraq cũng đã đình chỉ mọi hoạt động tại các cảng dầu của mình sau một cuộc tấn công vào hai tàu chở dầu gần đó. Bahrain đã yêu cầu người dân ở nhà sau khi Iran tấn công các kho nhiên liệu ở tỉnh Muharraq. Theo Bloomberg, Oman đã chuyển tất cả tàu thuyền khỏi cảng xuất khẩu dầu chính Mina Al Fahal sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tại một cảng khác của nước này.

Các biện pháp ứng phó và diễn biến mới nhất trên thị trường năng lượng

Đáp lại lo ngại về nguồn cung dầu, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vào thứ Tư đã ra lệnh xả kho dự trữ chiến lược lớn nhất trong lịch sử của mình, với 32 thành viên nhất trí giải phóng 400 triệu thùng dầu thô khẩn cấp. Tuy nhiên, tin tức này nhanh chóng bị lu mờ bởi bạo lực leo thang ở Trung Đông và những dấu hiệu cho thấy Tehran đang cố tình nhắm mục tiêu vào các cơ sở năng lượng, làm tăng thêm lo ngại về sự gián đoạn trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Để hỗ trợ nỗ lực của IEA, Mỹ cũng công bố kế hoạch xả 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ dầu mỏ chiến lược của mình. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết việc xả kho sẽ bắt đầu vào tuần tới và kéo dài khoảng 120 ngày. Ông Wright cáo buộc Iran đã "thao túng và đe dọa an ninh năng lượng của Mỹ và các đồng minh". Trước đó, Tổng thống Donald Trump cũng tuyên bố sẽ khai thác kho dự trữ dầu của Mỹ để "giảm đáng kể giá dầu khi chúng ta chấm dứt mối đe dọa này đối với Mỹ và thế giới".

Lệnh chỉ huy quân sự của Iran đã thách thức Mỹ, tuyên bố: "Hãy sẵn sàng cho giá dầu ở mức 200 USD/thùng, bởi vì giá dầu phụ thuộc vào an ninh khu vực, điều mà các bạn đã gây bất ổn."

Tác động kinh tế và triển vọng đối với thị trường toàn cầu

Giá dầu Brent, chuẩn quốc tế, đã tăng 9% lên 100.29 USD/thùng vào thứ Năm, trước khi giảm nhẹ xuống 98 USD/thùng, vẫn tăng khoảng 6%. Giá dầu thô West Texas Intermediate của Mỹ cũng tăng 8.6% lên 94.75 USD/thùng vào đầu ngày thứ Năm. IEA dự kiến cuộc xung đột ở Iran sẽ cắt giảm sản lượng dầu khí của khu vực ít nhất 10 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tổng cộng, IEA dự báo sản lượng dầu toàn cầu có thể giảm 8 triệu thùng mỗi ngày trong năm nay, ngay cả khi các nước khác như Nga tăng sản lượng.

Sự sụt giảm nguồn cung dầu toàn cầu sẽ vượt xa mức giảm nhu cầu do chiến tranh gây ra, mặc dù IEA đã cắt giảm 1 triệu thùng dầu mỗi ngày từ dự báo nhu cầu dầu toàn cầu năm nay do hoạt động lọc dầu và du lịch hàng không ở Trung Đông giảm sút. Chi phí năng lượng tăng cao dự kiến cũng sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu, có thể khiến nhu cầu tiếp tục giảm. Tuy nhiên, IEA cho biết còn quá sớm để đánh giá mức độ tác động.

Công ty dầu mỏ quốc gia Saudi Arabia, Aramco, đã cảnh báo về "hậu quả thảm khốc" đối với thị trường dầu mỏ thế giới nếu Eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa. Goldman Sachs đã nâng dự báo giá dầu Brent trong quý IV năm 2026 lên 71 USD/thùng, từ mức 66 USD/thùng. Jim Reid, chiến lược gia thị trường tại Deutsche Bank, cho biết các nhà đầu tư đang đối mặt với nguy cơ của một "cú sốc đình trệ toàn diện hơn". Các thị trường chứng khoán lớn ở châu Á cũng chịu áp lực, với chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 1.6% và chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 1.2%. Giá khí đốt tự nhiên châu Âu tăng ngày thứ hai liên tiếp, thêm 7.7%.