Trump đe dọa chiếm đảo Kharg (Iran), giá dầu Brent vọt lên 116 USD/thùng

Giá dầu thô Brent đã tăng vọt lên 116 USD/thùng vào thứ Hai sau khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ mong muốn "chiếm dầu ở Iran" và cân nhắc khả năng giành quyền kiểm soát đảo Kharg, một trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng. Tuyên bố này đã gây ra sự hoang mang trên thị trường tài chính châu Á, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang nghiêm trọng.

Ảnh: The Guardian

Tuyên bố gây sốc của Trump và bối cảnh leo thang căng thẳng

Vào Chủ Nhật, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trả lời phỏng vấn Financial Times, tuyên bố mong muốn "chiếm dầu ở Iran" và cân nhắc việc giành quyền kiểm soát đảo Kharg. Đảo Kharg là trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran, chiếm phần lớn lượng dầu xuất khẩu của quốc gia này. Ông Trump cho biết: "Thành thật mà nói, điều tôi thích nhất là chiếm dầu ở Iran, nhưng một số người ngu ngốc ở Mỹ lại nói: 'Tại sao ông lại làm điều đó?' Nhưng họ là những người ngu ngốc." Ông nói thêm: "Có thể chúng tôi sẽ chiếm đảo Kharg, có thể không. Chúng tôi có rất nhiều lựa chọn."

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông đang leo thang nghiêm trọng. Vài ngày gần đây, thêm 3.500 binh sĩ Mỹ đã đến khu vực, và phiến quân Houthi ở Yemen cũng tham gia vào cuộc xung đột, bắn tên lửa đạn đạo vào các mục tiêu của Israel. Tình hình này đe dọa làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, vốn đã đẩy giá dầu lên mức cao kỷ lục.

Phản ứng của thị trường tài chính toàn cầu

Ngay sau tuyên bố của ông Trump, giá dầu đã phản ứng mạnh. Giá dầu thô Brent, chuẩn mực quốc tế, đã tăng 2% trong phiên giao dịch đầu ngày thứ Hai, lên mức 116 USD/thùng. Trước đó trong tháng 3, giá Brent đã có lúc đạt 119,50 USD/thùng sau khi Iran phong tỏa gần như hoàn toàn Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu khí toàn cầu.

Thị trường chứng khoán châu Á, vốn chịu ảnh hưởng nặng nề từ tình trạng thiếu hụt dầu khí từ Vùng Vịnh, đã sụt giảm mạnh. Chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm 3%, Kospi của Hàn Quốc giảm 3,4%, và Hang Seng của Hồng Kông mất khoảng 1%. Các nhà đầu tư ngày càng lo lắng về nguy cơ leo thang xung đột.

Ipek Ozkardeskaya, nhà phân tích cấp cao tại Swissquote, nhận định có khả năng giá dầu thô có thể tăng lên 150 USD, thậm chí 200 USD/thùng nếu xung đột không sớm kết thúc. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo rằng nhu cầu sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nếu giá tăng quá cao. Trên mức 120-130 USD/thùng, nguy cơ suy thoái toàn cầu sẽ chiếm ưu thế và làm giảm áp lực tăng giá.

Bên cạnh đó, giá nhôm cũng tăng hơn 5% tại châu Á sau khi Iran tấn công các nhà sản xuất nhôm ở Bahrain và UAE vào cuối tuần.

Các biện pháp ứng phó của Anh và cộng đồng quốc tế

Trước tình hình căng thẳng, Thủ tướng Anh Keir Starmer dự kiến sẽ có cuộc hội đàm vào chiều thứ Hai với các lãnh đạo từ Shell, BP và công ty năng lượng Na Uy Equinor, cùng các giám đốc điều hành từ ngành tài chính, bảo hiểm và vận tải biển. Ông Starmer được kỳ vọng sẽ thảo luận về các biện pháp khẩn cấp cần thiết để kiềm chế cuộc khủng hoảng do phong tỏa Eo biển Hormuz.

Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves và Bộ trưởng Năng lượng Ed Miliband sẽ tham gia cuộc họp trực tuyến với các Bộ trưởng Tài chính và Năng lượng G7. Bà Reeves dự kiến sẽ cảnh báo các quốc gia G7 về sự cần thiết phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch để bảo vệ nền kinh tế khỏi các cú sốc giá dầu khí toàn cầu. Ngành công nghiệp cũng đã cảnh báo về khả năng "thiếu hụt tạm thời" tại các trạm xăng ở Anh, do nguồn cung bị thắt chặt bởi xung đột Trung Đông, đẩy giá xăng trung bình lên trên 150 pence một lít.

Tác động và triển vọng sắp tới của khủng hoảng năng lượng

Cuộc xung đột ở Trung Đông đã đẩy giá dầu lên mức lịch sử, với dầu thô Brent đang trên đà ghi nhận mức tăng hàng tháng lớn nhất từ trước đến nay – tăng hơn 50% kể từ đầu tháng 3 – vượt qua kỷ lục trước đó là 46% vào tháng 9 năm 1990 sau khi Saddam Hussein xâm lược Kuwait.

Giới phân tích tại Deutsche Bank nhận định: "Vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy cuộc xung đột sẽ kết thúc, và với nhiều tiêu đề báo chí khác nhau, các nhà đầu tư vẫn lo sợ về một sự leo thang mới." Tình hình hiện tại không chỉ đe dọa tăng cao chi phí năng lượng mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu, buộc các quốc gia phải tìm kiếm các giải pháp năng lượng bền vững hơn và giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông.