Úc: Chính phủ Cắt Giảm Thuế Nhiên Liệu, Đối Phó Khủng Hoảng Nguồn Cung

Trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu gây áp lực lên giá cả và nguồn cung năng lượng, chính phủ Úc đã công bố một loạt biện pháp khẩn cấp, bao gồm cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu trong ba tháng, nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp. Động thái này diễn ra khi một số trạm xăng trên khắp đất nước báo cáo tình trạng thiếu hụt nhiên liệu cục bộ.

Ảnh: Nguồn The Guardian

Bối cảnh và nguyên nhân của khủng hoảng nhiên liệu tại Úc

Thủ tướng Anthony Albanese đã liên kết tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và áp lực giá cả với cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông, đặc biệt là cuộc chiến chống lại Iran. Ông Albanese bày tỏ mong muốn giảm leo thang xung đột và làm rõ hơn mục tiêu của Mỹ. Ban đầu, các mục tiêu bao gồm ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và làm suy yếu khả năng hành động quân sự của nước này thông qua các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah, Hamas và Houthis. Thủ tướng Úc cũng nhấn mạnh rằng mục tiêu thay đổi chế độ từ bên ngoài là rất khó đạt được. Tình hình địa chính trị phức tạp này đã tác động đáng kể đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, gây ra những thách thức lớn cho các quốc gia nhập khẩu như Úc.

Các biện pháp khẩn cấp của chính phủ Úc và diễn biến mới nhất

Trước tình hình căng thẳng, chính phủ Lao động của Thủ tướng Anthony Albanese đã công bố một loạt các biện pháp nhằm ổn định thị trường nhiên liệu. Đáng chú ý nhất là việc cắt giảm 26 cent mỗi lít thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng và dầu diesel trong ba tháng. Biện pháp này dự kiến sẽ giúp người dân tiết kiệm chi phí đổ xăng. Ngoài ra, chính phủ đã giải phóng 20% dự trữ nhiên liệu chiến lược, ưu tiên phân phối cho các khu vực vùng. Các hành động khác bao gồm việc thành lập cơ chế điều phối quốc gia, triệu tập ủy ban khẩn cấp các nhà cung cấp dầu quốc gia, bổ nhiệm bà Anthea Harris làm điều phối viên lực lượng đặc nhiệm cung ứng nhiên liệu, thay đổi tiêu chuẩn nhiên liệu, và bảo lãnh các chuyến hàng nhiên liệu để đảm bảo nguồn cung liên tục.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen cũng cho biết Úc hiện có 39 ngày dự trữ xăng trong kho. Thủ tướng Albanese thừa nhận rằng tình trạng thiếu hụt nguồn cung đang diễn ra tại một số trạm xăng trên khắp Úc, nhưng nhấn mạnh rằng chính phủ đang hành động nhanh chóng để giải quyết vấn đề.

Tình hình nguồn cung và phản ứng từ các bang

Tình hình thiếu hụt nhiên liệu đặc biệt rõ rệt ở bang New South Wales. Thủ hiến Chris Minns cho biết tính đến 9 giờ sáng ngày 30 tháng 3 năm 2026, 75 trạm xăng trong bang đã hết sạch mọi loại nhiên liệu, và 392 trong số 2.414 trạm đăng ký trên nền tảng FuelCheck (tức gần một phần sáu) đã hết ít nhất một loại nhiên liệu. Số liệu này đã tăng đáng kể so với cuối tuần trước. Mặc dù thừa nhận rằng việc cắt giảm thuế sẽ giúp ích cho các gia đình, ông Minns cũng kêu gọi người tiêu dùng "hành động có trách nhiệm" và không tích trữ quá mức.

Khi được hỏi về việc New South Wales từ chối áp dụng chính sách miễn phí giao thông công cộng trong một tháng như bang Victoria, Thủ hiến Minns cho biết kế hoạch của Victoria chỉ kéo dài 30 ngày, và ông không thấy dấu hiệu nào cho thấy cuộc khủng hoảng ở Trung Đông sẽ được giải quyết trong khoảng thời gian đó. Ông muốn đảm bảo rằng New South Wales có đủ nguồn lực để hỗ trợ các gia đình nếu tình hình kéo dài. Ông cũng tiết lộ rằng các biện pháp như phân phối hạn chế nhiên liệu, khuyến khích làm việc tại nhà, hoặc giảm tốc độ trên đường cao tốc thuộc các giai đoạn ba và bốn của kế hoạch nhiên liệu khẩn cấp liên bang "vẫn đang được xem xét".

Lo ngại về giá cả và những tranh luận chính trị

Trong bối cảnh khủng hoảng, các lo ngại về tình trạng "làm giá" (price gouging) đã được đặt ra. Nghị sĩ độc lập Monique Ryan đã hỏi Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers về cách đảm bảo các nhà bán lẻ sẽ giảm giá khi chính phủ cắt giảm thuế. Bà lưu ý rằng hành vi làm giá không phải là bất hợp pháp ở Úc, nhưng Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) có thể điều tra nếu doanh nghiệp lừa dối người tiêu dùng về lý do tăng giá hoặc tham gia vào hành vi ấn định giá. Ông Chalmers cam đoan rằng chính phủ đã tăng cường quyền hạn và hình phạt của ACCC để "trừng phạt nghiêm khắc bất kỳ ai làm sai".

Phía đối lập cũng đã chất vấn chính phủ. Phó lãnh đạo Đảng Quốc gia Darren Chester trích dẫn Liên đoàn Nông dân Quốc gia, bày tỏ lo ngại về việc không có sự rõ ràng trong việc ưu tiên phân phối nhiên liệu nếu khủng hoảng trở nên tồi tệ hơn. Nghị sĩ Tự do Andrew Wilcox nêu bật tác động tiêu cực đến các dịch vụ y tế quan trọng, ví dụ như mạng lưới hỗ trợ thận ở Mackay, nơi các tài xế tình nguyện đang gặp khó khăn. Nghị sĩ Tự do Simon Kennedy yêu cầu chính phủ xác nhận số lượng cụ thể các trạm xăng không có nhiên liệu, đặc biệt là dầu diesel ở NSW.

Thủ tướng Albanese đã thừa nhận áp lực mà người dân đang phải chịu đựng và tình hình nguồn cung cục bộ, nhưng nhấn mạnh rằng chính phủ đang "hành động nhanh chóng" để thực hiện các thỏa thuận. Ông cũng khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng như tàu hỏa hoặc xe buýt khi có thể để dành nhiên liệu cho những người thực sự cần.

Tác động và triển vọng sắp tới đối với Úc

Việc cắt giảm thuế nhiên liệu dự kiến sẽ mang lại sự nhẹ nhõm về tài chính cho hàng triệu người Úc, nhưng tình trạng thiếu hụt cục bộ và khả năng áp dụng các biện pháp khẩn cấp trong tương lai cho thấy đây vẫn là một thách thức lớn. Các tổ chức như Mạng lưới Hỗ trợ Thận ở Mackay đã báo cáo rằng các tài xế tình nguyện của họ đang bị buộc phải ngừng hoạt động do khủng hoảng nhiên liệu, đe dọa đến việc bệnh nhân thận bỏ lỡ các cuộc hẹn chẩn đoán quan trọng.

Trong khi chính phủ tập trung vào các giải pháp ngắn hạn cho khủng hoảng nhiên liệu, Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers cũng đã đề cập đến "các vấn đề liên thế hệ" trong nền kinh tế, thị trường nhà ở và hệ thống thuế. Ông chỉ ra việc cắt giảm thuế và các chương trình hỗ trợ mua nhà là những cơ chế giúp đỡ người trẻ, đồng thời để ngỏ khả năng về các thay đổi chính sách trong tương lai, mặc dù khẳng định mọi quyết định sẽ do nội các đưa ra. Tình hình nhiên liệu và các vấn đề kinh tế rộng hơn sẽ tiếp tục là trọng tâm của chính phủ Úc trong thời gian tới.