WHO: Vắc xin Ebola chủng Bundibugyo ở DR Congo cần 9 tháng

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa đưa ra cảnh báo về thời gian phát triển vắc xin cho chủng Ebola Bundibugyo đang bùng phát mạnh ở Cộng hòa Dân chủ Congo (DR Congo). Theo WHO, quá trình này có thể kéo dài tới chín tháng, trong khi số ca nhiễm và tử vong tiếp tục leo thang, gây áp lực lớn lên hệ thống y tế khu vực.

Ảnh: Nguồn BBC

Bối cảnh và những thách thức của đợt bùng phát Ebola ở DR Congo

Cộng hòa Dân chủ Congo đang đối mặt với đợt bùng phát Ebola lần thứ 17 trong lịch sử, với chủng Bundibugyo, một loài hiếm gặp và chưa từng xuất hiện trong hơn một thập kỷ. Chủng Bundibugyo chỉ gây ra hai đợt bùng phát trước đó tại Uganda vào năm 2007 và DR Congo vào năm 2012, với tỷ lệ tử vong khoảng một phần ba số người nhiễm. Sự hiếm gặp của chủng này đồng nghĩa với việc có ít công cụ hơn để kiểm soát dịch bệnh, đặc biệt là thiếu vắc xin và thuốc điều trị được phê duyệt.

Tổng Giám đốc WHO, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, cho biết đã có 600 ca nghi nhiễm Ebola và 139 ca tử vong được ghi nhận, nhưng con số này dự kiến sẽ còn tăng do thời gian phát hiện virus. Đến nay, 51 ca đã được xác nhận tại DR Congo, chủ yếu ở tỉnh Ituri – tâm điểm của dịch bệnh – và Bắc Kivu. Hai trường hợp khác được xác nhận ở thủ đô Kampala của nước láng giềng Uganda, trong đó một người đã tử vong, đều có tiền sử di chuyển từ DR Congo.

Diễn biến mới nhất và tình hình lây lan dịch bệnh

Vụ việc đầu tiên được biết đến là một y tá phát triển triệu chứng và tử vong vào ngày 24 tháng 4 tại Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri. Thi thể người này sau đó được đưa về Mongwalu, một trong hai thị trấn khai thác vàng nơi phần lớn các trường hợp đã được báo cáo. Điều này cho thấy virus có thể đã lây lan trong cộng đồng trước khi được xác định.

Tình hình càng phức tạp hơn do khu vực phía đông DR Congo bị ảnh hưởng nặng nề bởi nhiều năm xung đột, gây khó khăn cho các nỗ lực ứng phó y tế. Các cơ sở y tế địa phương đang quá tải. Trish Newport, quản lý chương trình khẩn cấp của Medecins Sans Frontieres (MSF), mô tả tình hình là "điên rồ" khi các bệnh viện báo cáo "đầy ắp các ca nghi ngờ" và thiếu không gian. Mặc dù thiết bị bảo hộ cá nhân đã bắt đầu được chuyển đến, nhiều nhân viên y tế vẫn phải làm việc trong điều kiện không đủ bảo vệ.

Phản ứng của WHO và tiến độ phát triển vắc xin

Vào Chủ Nhật, WHO đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng gây quan ngại quốc tế (PHEIC) nhưng khẳng định đây chưa phải là mức độ đại dịch toàn cầu. Tiến sĩ Tedros giải thích rằng ủy ban khẩn cấp của tổ chức đã đồng ý rằng rủi ro của dịch bệnh ở mức cao cấp quốc gia và khu vực, nhưng thấp ở cấp độ toàn cầu. Ông cũng bác bỏ những chỉ trích từ Hoa Kỳ rằng WHO "phát hiện dịch hơi muộn", nhấn mạnh sự phức tạp của việc ứng phó nhanh chóng trong một môi trường đầy thách thức.

Về vắc xin, cố vấn WHO Tiến sĩ Vasee Moorthy cho biết có hai "ứng cử viên vắc xin" chống lại chủng Bundibugyo đang được phát triển, nhưng cả hai đều chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng. Một trong số đó, được coi là hứa hẹn nhất, dự kiến mất "sáu đến chín tháng" để sẵn sàng. Vắc xin này được cho là có hiệu quả tương đương với vắc xin duy nhất hiện có để ngăn chặn Ebola (chỉ hiệu quả chống lại chủng Zaire). Ứng cử viên thứ hai, dựa trên nền tảng vắc xin AstraZeneca dùng cho Covid-19, đang được sản xuất nhưng chưa có dữ liệu thử nghiệm trên động vật để hỗ trợ hiệu quả.

Tác động xã hội và triển vọng kiểm soát dịch bệnh

Người dân ở Bunia nhận thức rõ sự nguy hiểm của tình hình. Araali Bagamba, một giảng viên sống tại Bunia, chia sẻ rằng thói quen bắt tay đã thay đổi và mọi người "tin rằng tình hình sẽ tồi tệ hơn trước khi tốt hơn" vì ban đầu họ không nhận ra đó là Ebola. Các triệu chứng ban đầu của Ebola, như sốt, có thể nhầm lẫn với các bệnh phổ biến khác như sốt rét và thương hàn, làm chậm quá trình phát hiện và ứng phó.

Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, WHO và các tổ chức đối tác đang ưu tiên kiềm chế sự lây truyền của virus. Việc đẩy nhanh quá trình phát triển và thử nghiệm vắc xin, cùng với việc cung cấp đầy đủ thiết bị và hỗ trợ cho nhân viên y tế, sẽ là chìa khóa để kiểm soát đợt bùng phát nguy hiểm này và ngăn chặn sự lây lan ra toàn cầu.