OpenAI chững lại gọi vốn giữa lo ngại về lợi nhuận và nợ

OpenAI, công ty tiên phong trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), đang đối mặt với áp lực tài chính ngày càng tăng khi tốc độ gọi vốn giảm đáng kể. Các nhà đầu tư lớn như Nvidia và Microsoft bày tỏ sự thận trọng, đặt ra câu hỏi về mô hình kinh doanh bền vững và gánh nặng nợ khổng lồ của công ty.

Ảnh: Nguồn Al Jazeera/Reuters

Bối cảnh và nguyên nhân khiến OpenAI gặp khó khăn trong gọi vốn

OpenAI từng là “con cưng” của giới đầu tư, đã huy động hơn 168 tỷ USD tính đến thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, với việc vẫn chưa có một mô hình kinh doanh có lợi nhuận rõ ràng, các nhà đầu tư công nghệ lớn như Nvidia và Microsoft đang bắt đầu giảm tốc độ đầu tư.

Nvidia, công ty chip giá trị nhất thế giới, thông báo sẽ đầu tư thêm 30 tỷ USD vào OpenAI nhưng Giám đốc điều hành Jensen Huang cho biết đây "có thể là lần cuối cùng" trước khi OpenAI niêm yết công khai. Trước đó, một khoản đầu tư 100 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng đã được nhắc đến nhưng hiện tại đã "không nằm trong kế hoạch".

Các chuyên gia nhận định khoản đầu tư 30 tỷ USD là một rủi ro đáng kể đối với Nvidia, chiếm khoảng một phần tám doanh thu hàng năm và 50% doanh thu hàng quý của họ. Aleksandar Tomic, Phó trưởng khoa chiến lược, đổi mới và công nghệ tại Đại học Boston, cho biết giới chuyên môn không biết cách định giá chính xác bất cứ điều gì liên quan đến AI và vẫn đang chờ đợi các công ty này kiếm tiền từ sản phẩm của họ.

Diễn biến mới nhất từ các nhà đầu tư và đối tác của OpenAI

Nvidia và Microsoft, hai trong số những nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI, đều đã chứng kiến cổ phiếu của họ sụt giảm sau các báo cáo tài chính gần đây. Cổ phiếu Nvidia giảm hơn 9% trong một tuần, trong khi Microsoft giảm 11% sau báo cáo thu nhập tháng 1 và 18% từ đầu năm đến nay, một phần do chi phí vốn tăng 66% cho sản phẩm điện toán đám mây Azure liên quan đến OpenAI.

Theo George Noble, một nhà phân tích tài chính kỳ cựu, OpenAI cần tạo ra 200 tỷ USD doanh thu hàng năm vào năm 2030 để biện minh cho các dự báo của mình, một mức tăng trưởng 15 lần trong 5 năm trong khi chi phí tiếp tục bùng nổ. Ông cảnh báo "lợi nhuận giảm dần đang trở nên không thể che giấu" và các đối thủ đang bắt kịp, đồng thời các vụ kiện tụng ngày càng nhiều.

Mặc dù OpenAI đã có sự tăng trưởng về số lượng người dùng (900 triệu người), nhưng hầu hết trong số đó không phải là người dùng trả tiền. Sebastian Mallaby từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại ước tính OpenAI có thể hết tiền trong vòng 18 tháng và cần "một số tiền điên rồ" để xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết.

Các giao dịch "có tính chất tuần hoàn" cũng làm dấy lên lo ngại: Nvidia đầu tư vào OpenAI, sau đó OpenAI cam kết mua chip của Nvidia; Microsoft đầu tư vào OpenAI, rồi OpenAI ký hợp đồng lớn mua dịch vụ Azure của Microsoft. Tương tự, Oracle đã đồng ý hợp đồng 300 tỷ USD với OpenAI để xây dựng các trung tâm dữ liệu.

Phản ứng của giới chuyên gia và những thách thức pháp lý

OpenAI hiện đang gánh khoảng 100 tỷ USD nợ, và gánh nặng này đổ dồn lên các nhà đầu tư tài trợ cho hệ sinh thái và nhu cầu của họ, bao gồm cả việc thúc đẩy cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu. Các nhà phân tích so sánh tình hình này với bong bóng dot-com cuối những năm 90 và đầu những năm 2000, khi sự "hưng phấn quá mức" về AI có thể dẫn đến một sự điều chỉnh thị trường. Một cuộc thăm dò vào tháng 6 tại Hội nghị thượng đỉnh CEO của Viện Lãnh đạo Điều hành Yale cho thấy 40% giám đốc điều hành tin rằng sự cường điệu quá mức về AI sẽ dẫn đến một đợt điều chỉnh thị trường.

Ngoài ra, OpenAI còn đối mặt với nhiều vụ kiện. Một vụ kiện ở New York cáo buộc văn bản do ChatGPT tạo ra vi phạm bản quyền của tác giả. Một vụ kiện khác ở Colorado tuyên bố ChatGPT đóng vai trò "huấn luyện viên tự tử" trong cái chết của một người đàn ông 40 tuổi.

Mặc dù có những cảnh báo, một số nhà đầu tư vẫn tiếp tục đổ tiền vào vì sợ bị bỏ lỡ. Tuy nhiên, nếu OpenAI thất bại, các công ty như Microsoft và Nvidia có thể bị ảnh hưởng nhưng không đáng kể nhờ sự đa dạng hóa đầu tư của họ. Microsoft vẫn có Office và hệ điều hành, còn Nvidia sẽ tiếp tục bán chip cho các công ty AI khác.

Tác động tiềm tàng và triển vọng tương lai cho thị trường AI

Bong bóng AI, nếu có, có thể tập trung vào OpenAI, theo Mallaby, người cho rằng công ty này không có các sản phẩm khác để dựa vào. Tuy nhiên, một thất bại của OpenAI sẽ có tác động dây chuyền đến các công ty khác đã ký kết thỏa thuận sử dụng tài sản trí tuệ của họ, như Disney. Vào tháng 12, Disney đã đầu tư 1 tỷ USD vào OpenAI, cho phép sử dụng các nhân vật của họ trên nền tảng tạo video Sora.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng để OpenAI có lãi, họ cần phải chuyển đổi từ một "phòng thí nghiệm nghiên cứu được trợ cấp" thành một "gã khổng lồ phần mềm doanh nghiệp" với các sản phẩm cốt lõi được mọi người sử dụng. Tương lai của OpenAI và thị trường AI rộng lớn sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi này và tìm ra mô hình kinh doanh bền vững giữa bối cảnh chi phí khổng lồ và áp lực từ các nhà đầu tư.